Xưởng Làm Khám Thờ Sơn Đồng – Chế Tác Theo Mẫu, Kích Thước Và Gian Thờ

Nghệ nhân Trần Quang Hùng – Đồ Thờ Sơn Đồng Trần Hùng nhận chế tác khám thờ bằng gỗ tại Sơn Đồng theo mẫu, kích thước và yêu cầu thực tế của từng gian thờ. Khám được làm trực tiếp tại xưởng, từ khâu chọn gỗ, xử lý kết cấu, dựng dáng, đục chạm hoa văn đến sơn son thếp vàng hoặc hoàn thiện theo mẫu.

Khám thờ là một hạng mục có yêu cầu cao về tỷ lệ và sự đồng bộ. Một bộ khám đẹp không chỉ nằm ở đường nét chạm khắc mà còn phải phù hợp với bàn thờ, cửa võng, hoành phi câu đối và toàn bộ không gian thờ.

Khám thờ là gì?

Khám thờ là dạng đồ thờ có kết cấu khung và phần bao che, thường được sử dụng để tạo không gian tôn nghiêm cho ban thờ. Tùy từng mẫu, khám có thể có hệ cửa, mái, khung, các mảng chạm và hoa văn trang trí khác nhau.

Trong đồ thờ truyền thống Sơn Đồng, khám thờ thường được xử lý theo bố cục cân đối, chú trọng đường nét hoa văn và sự hài hòa giữa phần mộc với lớp sơn hoàn thiện. Vì vậy, không nên chỉ nhìn khám như một món đồ nội thất độc lập mà cần tính nó trong tổng thể gian thờ.

Cấu tạo và những phần cần quan tâm khi làm khám thờ

Tùy kiểu thức và kích thước, một bộ khám có thể gồm hệ khung, phần mái, cửa khám, các mảng chạm, chân đế và hệ hoa văn. Khi chế tác, từng phần cần được tính toán để khi lắp đặt không bị nặng nề hoặc mất cân đối.

  • Kích thước tổng thể: quyết định tỷ lệ của toàn bộ khám so với ban thờ.
  • Chiều sâu và khoảng mở: cần phù hợp vị trí đặt và nhu cầu sử dụng.
  • Hệ khung: phải đủ chắc chắn, các mối liên kết được xử lý ổn định.
  • Cửa và mảng chạm: cần đảm bảo sự cân đối giữa công năng và hoa văn.
  • Hoa văn: phải phù hợp với kiểu thức truyền thống và tổng thể gian thờ.

Hoa văn trên khám thờ Sơn Đồng

Điểm tạo nên đặc trưng của khám thờ nằm nhiều ở hệ thống hoa văn. Tùy mẫu có thể sử dụng các mô típ truyền thống như rồng, mây, hoa lá, linh vật hoặc các dạng văn hồi, văn lá được bố trí theo từng mảng.

Điều quan trọng không phải đưa càng nhiều hoa văn càng tốt. Người thợ phải cân đối khoảng đặc, khoảng thoáng, độ sâu của nét chạm và sự chuyển tiếp giữa các mảng để khi hoàn thiện, hoa văn có chiều sâu nhưng không làm tổng thể bị rối.

Với những mẫu phục dựng hoặc làm theo mẫu cũ, việc giữ đúng bố cục hoa văn càng quan trọng. Phần mới cần hòa vào tổng thể thay vì tạo cảm giác tách biệt với kiểu thức truyền thống.

Kích thước khám thờ và nguyên tắc tính tỷ lệ

Không có một kích thước duy nhất phù hợp cho mọi gian thờ. Khi đặt làm khám, cần xem đồng thời chiều rộng bàn thờ, chiều cao không gian, khoảng trống phía trước và các hạng mục xung quanh.

Đặc biệt với gian thờ làm đồng bộ, kích thước khám cần được thống nhất cùng bàn thờ, cửa võng, Thiều Châu và hoành phi câu đối ngay từ đầu. Việc lấy một mẫu có sẵn rồi cố ép vào một không gian khác có thể làm tổng thể mất cân đối.

Gia chủ có thể gửi kích thước vị trí đặt, ảnh hiện trạng hoặc bản vẽ để xưởng tư vấn tỷ lệ trước khi chốt phương án.

Khám thờ nên làm bằng gỗ gì?

Loại gỗ được lựa chọn dựa trên kích thước, kết cấu, kiểu chạm và yêu cầu hoàn thiện. Trong đồ thờ truyền thống có thể cân nhắc các loại gỗ như gỗ mít, gỗ dổi, gỗ hương và gỗ gụ.

Mỗi loại gỗ có đặc tính khác nhau về thớ, độ ổn định, màu sắc và khả năng thể hiện hoa văn. Vì vậy, thay vì chỉ chọn theo tên gỗ, cần xem cả kích thước bộ khám và phương án sử dụng thực tế.

Sơn son thếp vàng và hoàn thiện khám thờ

Khám có thể để mộc, giữ màu gỗ, sơn màu hoặc hoàn thiện theo phong cách sơn son thếp vàng truyền thống. Với các gian thờ làm đồng bộ, màu sắc của khám nên được tính cùng các hạng mục khác để tránh mỗi món một sắc độ.

Ở công đoạn hoàn thiện, phần mộc và hoa văn phải được kiểm tra trước khi chuyển sang sơn. Những lỗi về đường chạm, góc cạnh hoặc kết cấu nếu bỏ qua sẽ khó xử lý khi lớp hoàn thiện đã hoàn tất.

Nhận làm khám thờ theo mẫu và kích thước riêng

Xưởng nhận làm khám từ ảnh mẫu, mẫu có sẵn hoặc yêu cầu thiết kế theo không gian thực tế. Với những mẫu có nhiều chi tiết, việc thống nhất hình dáng, kích thước và phương án hoàn thiện trước khi làm giúp hạn chế sai lệch trong quá trình chế tác.

  • Nhận làm theo ảnh hoặc mẫu tham khảo.
  • Nhận làm theo kích thước thực tế của gian thờ.
  • Tư vấn loại gỗ và phương án hoàn thiện.
  • Đục chạm hoa văn theo phong cách đồ thờ truyền thống.
  • Sơn son thếp vàng, dát vàng hoặc hoàn thiện theo mẫu.
  • Có thể làm đồng bộ với bàn thờ, cửa võng, Thiều Châu và hoành phi câu đối.

Quy trình làm khám thờ tại xưởng Sơn Đồng

Khám thờ 4 cửa 2 dạ đặt ở tầng cao của ban thờ
Khám thờ 4 cửa 2 dạ được đặt ở tầng cao nhất của ban thờ.

Để quan sát thêm công đoạn hoàn thiện khám gian (Thiều Châu), xem video thực tế tại xưởng Sơn Đồng.

  1. Tiếp nhận ảnh mẫu, bản vẽ hoặc kích thước vị trí đặt.
  2. Trao đổi về kiểu thức, tỷ lệ, chất liệu và phương án hoàn thiện.
  3. Chọn gỗ và chuẩn bị phôi.
  4. Dựng kết cấu, tạo hình và xử lý phần mộc.
  5. Đục chạm hoa văn và chỉnh sửa từng chi tiết.
  6. Kiểm tra tổng thể trước khi hoàn thiện.
  7. Sơn, thếp vàng hoặc hoàn thiện theo phương án đã thống nhất.
  8. Nghiệm thu và bàn giao.

Khám thờ trong một gian thờ làm đồng bộ

Nếu gia chủ đang làm mới toàn bộ gian thờ, khám nên được tính cùng các hạng mục khác ngay từ đầu. Bàn thờ, cửa võng, Thiều Châu và hoành phi câu đối có liên hệ trực tiếp với tỷ lệ và phong cách của nhau.

Tham khảo thêm kích thước khám thờ gia tiên và các mẫu khám thờ đẹp trước khi lựa chọn.

Đặt làm khám thờ tại Sơn Đồng

Gia chủ có thể gửi ảnh mẫu, kích thước hoặc hình ảnh vị trí đặt khám để xưởng trao đổi phương án. Sản phẩm được chế tác trực tiếp tại Sơn Đồng, Hoài Đức, Hà Nội.

Đồ Thờ Sơn Đồng Trần Hùng ưu tiên tư vấn rõ về tỷ lệ, chất liệu, kiểu thức và phương án hoàn thiện trước khi bắt đầu chế tác.