Đồ Thờ Hàng Kỹ Là Gì? Tiêu Chuẩn Chất Lượng Tại Xưởng Trần Hùng

Cùng là một chiếc án gian rộng 1m97. Cùng gọi là gỗ mít. Cùng một mẫu hoa văn. Khi nhìn qua ảnh thành phẩm, hai sản phẩm có thể khá giống nhau nhưng mức giá lại chênh nhau hàng chục triệu đồng.

Sự khác biệt ấy không nằm ở tên gọi của sản phẩm. Nó nằm ở những thứ khó thấy nếu chỉ nhìn ảnh sau khi sơn: phôi gỗ dày hay mỏng, phần đục có đủ chiều sâu hay không, hoa văn có được sửa tay kỹ hay chỉ dừng ở mức tạo hình, kết cấu phía sau được làm thế nào và người thợ đã dành bao nhiêu công cho một sản phẩm.

Tại Đồ thờ Sơn Đồng Trần Hùng, “hàng kỹ” là cách xưởng gọi những sản phẩm được đầu tư nhiều hơn về vật liệu, quy cách, thời gian chế tác và công người thợ. Đây không phải một danh hiệu để quảng cáo, cũng không phải cứ giá cao thì mặc nhiên là hàng kỹ.

Một sản phẩm chỉ thực sự đáng gọi là hàng kỹ khi chất lượng có thể nhìn thấy và kiểm chứng được ngay từ lúc còn mộc.

Xem thêm: Xưởng làm đồ thờ Sơn Đồng 

Hàng kỹ không bắt đầu từ lớp sơn đẹp

Khách hàng thường nhìn thấy một sản phẩm khi mọi thứ đã hoàn thiện: màu gỗ đẹp, vàng sáng, bề mặt sạch và bóng. Nhưng với người làm nghề, chất lượng của món đồ đã được quyết định từ rất lâu trước công đoạn đó.

Một lớp hoàn thiện tốt có thể làm sản phẩm đẹp hơn, nhưng không thể biến phôi mỏng thành phôi dày, không thể tạo lại chiều sâu cho một mảng chạm đã làm nông và cũng không thể bổ sung những ngày công sửa tay đã bị cắt bỏ trong quá trình làm mộc.

Vì vậy, xưởng luôn coi phần mộc là nơi thể hiện rõ nhất chất lượng thật.

Khi sản phẩm còn chưa sơn, khách có thể nhìn thấy gần như mọi thứ: gỗ gì, độ dày ra sao, mảng chạm trước sau có rõ không, các khe đã được sửa sạch chưa, kết cấu có chắc không và tổng thể có đúng tỷ lệ hay không.

Đồ thờ hàng kỹ khác hàng phổ thông ở đâu?

Không có gì sai khi thị trường tồn tại nhiều cấp sản phẩm. Có khách cần một món đồ đơn giản, ngân sách vừa phải; cũng có gia đình muốn làm một gian thờ sử dụng lâu dài và sẵn sàng đầu tư nhiều hơn cho chất lượng.

Điều quan trọng là không nên so giá giữa hai cấp hàng khác nhau rồi kết luận nơi nào đắt hay rẻ.

Tiêu chí	Hàng phổ thông	Hàng kỹ tại Xưởng Trần Hùng
Phôi gỗ	Ưu tiên đủ quy cách cơ bản	Chọn theo mẫu và độ sâu cần tạo
Độ dày	Tối ưu vật liệu	Giữ đủ phần gỗ tại các vị trí cần chạm sâu
Đục chạm	Hoàn thiện hình dáng chính	Chú trọng mảng trước – sau, độ nông sâu và chuyển lớp
Công sửa tay	Ít hơn	Dành nhiều thời gian sửa khe, cạnh, lá, mây, linh vật
Tỷ lệ	Có thể dùng mẫu phổ biến	Điều chỉnh theo kích thước sản phẩm và không gian thực tế
Kết cấu	Đạt yêu cầu sử dụng	Chú trọng cả mặt sau, mộng và các vị trí khuất
Duyệt mộc	Không phải lúc nào cũng có	Khách được kiểm tra trước khi hoàn thiện
Thời gian làm	Nhanh hơn	Dài hơn vì nhiều công đoạn thủ công
Giá	Thấp hơn	Cao hơn do vật liệu và ngày công tăng

Khác biệt lớn nhất không phải “có nhiều hoa văn hơn”.

Một sản phẩm hàng kỹ thậm chí có thể có ít hoa văn, nhưng tỷ lệ đẹp hơn, nét rõ hơn, mảng chạm có chiều sâu hơn và từng chi tiết được sửa kỹ hơn.

Tiêu chuẩn thứ nhất: phôi phải đủ để người thợ có chỗ làm

Muốn chạm sâu thì trước hết phải có gỗ để chạm.

Đây là một nguyên tắc rất đơn giản nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành. Khi phôi được làm mỏng để tiết kiệm vật liệu, người thợ buộc phải giảm độ sâu của hoa văn. Những lớp trước – sau khó tách rõ và khả năng tạo các mảng bong kênh cũng bị hạn chế.

Với hàng kỹ, độ dày không được quyết định theo kiểu “càng dày càng tốt”. Người thợ phải biết mẫu nào cần giữ gỗ ở đâu, phần nào cần đủ chiều sâu và vị trí nào phải đảm bảo kết cấu.

Một chiếc án gian, một bộ cửa võng hay một bộ hoành phi câu đối sẽ có cách bố trí phôi hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, cùng kích thước 1m97 nhưng lượng gỗ sử dụng giữa hai sản phẩm có thể không giống nhau.

Tiêu chuẩn thứ hai: hoa văn phải có lớp, không chỉ có hình

Máy móc ngày nay có thể hỗ trợ người thợ tạo phôi hoặc phá thô rất nhanh. Xưởng không cho rằng cứ sử dụng máy là hàng kém; vấn đề nằm ở sản phẩm dừng ở đâu sau công đoạn máy.

Nếu chỉ hoàn thành hình dáng rồi chuyển sang sơn, sản phẩm có thể trông đầy đủ hoa văn nhưng các mảng thường khá phẳng và cứng.

Ở hàng kỹ, phần đục tiếp tục được xử lý để tạo các lớp rõ ràng. Lá nằm trước phải thực sự tách khỏi lá phía sau. Mây phải có độ chuyển. Thân rồng, đầu rồng, vảy và nền cần có sự phân cấp thay vì nằm gần như trên cùng một mặt phẳng.

Độ sâu cũng không phải mục tiêu cuối cùng. Đục sâu mà bố cục vụng vẫn không đẹp. Người thợ phải tạo đủ chiều sâu để hoa văn có khối nhưng vẫn giữ được độ chắc và tỷ lệ của sản phẩm.

Tiêu chuẩn thứ ba: giá trị nằm rất nhiều ở công sửa tay

Đây là một trong những phần khiến khách khó hiểu nhất khi so giá.

Hai xưởng có thể sử dụng cùng một phôi, cùng một mẫu và cùng phương pháp phá thô ban đầu, nhưng kết quả cuối cùng vẫn rất khác nhau vì lượng công dành cho giai đoạn sửa.

Sau khi hình chính đã có, người thợ phải tiếp tục sửa từng vị trí: làm sạch khe, chỉnh mép lá, xử lý những chỗ chuyển tiếp, sửa nét mây, sửa mắt và khuôn mặt linh vật, làm mềm những đường còn cứng.

Những công việc này không tạo ra thêm một món đồ mới nên rất khó đưa thành một dòng riêng trên báo giá. Nhưng chính hàng chục giờ sửa đó tạo nên cảm giác “hàng có hồn” hay “hàng thô” khi người có kinh nghiệm nhìn gần.

Tiêu chuẩn thứ tư: tỷ lệ phải phù hợp với không gian, không chỉ đúng kích thước

Một sản phẩm đẹp khi đứng riêng chưa chắc đã đẹp khi đưa vào gian thờ.

Hoành phi quá lớn có thể đè không gian. Cửa võng quá nặng hoa văn có thể khiến một gian nhỏ trở nên bí. Một chiếc bàn thờ quá đồ sộ đặt trong phòng thấp dễ tạo cảm giác nặng nề.

Với hàng đặt theo yêu cầu, xưởng không chỉ nhận một kích thước rồi sản xuất. Ảnh thực tế, chiều rộng lòng gian, chiều cao, vị trí trần và các hạng mục đã có đều ảnh hưởng đến tỷ lệ cuối cùng.

Trong những trường hợp cần thiết, xưởng có thể dựng phối cảnh trực tiếp trên ảnh thật của không gian khách hàng để kiểm tra tỷ lệ trước khi sản xuất.

Đây cũng là một phần của hàng kỹ: không chỉ làm kỹ từng món đồ, mà còn làm cho món đồ đúng với nơi nó sẽ được đặt vào.

Tiêu chuẩn thứ năm: phần phía sau và những chỗ khách ít nhìn cũng phải được làm đúng

Một trong những cách khá đơn giản để đánh giá sản phẩm là nhìn những nơi người bán ít muốn khách nhìn.

Mặt sau ra sao? Mối ghép thế nào? Những phần khuất đã được xử lý chưa? Kết cấu có chắc hay chỉ phần mặt trước được chăm chút?

Hàng kỹ không đồng nghĩa tất cả các vị trí đều phải trang trí cầu kỳ, nhưng những phần liên quan tới kết cấu và độ bền phải được xử lý đúng.

Một món đồ thờ không chỉ để đẹp vào ngày giao hàng. Nó thường được đặt cố định và sử dụng trong nhiều năm, vì vậy giá trị của phần kết cấu có thể không tạo ấn tượng ngay nhưng lại rất quan trọng về lâu dài.

Tiêu chuẩn thứ sáu: khách được xem mộc trước khi hoàn thiện

Đây là bước mà Xưởng Trần Hùng đặc biệt coi trọng.

Khách hàng có thể đến trực tiếp xưởng hoặc xem ảnh, video sản phẩm khi phần mộc đã hoàn thành nhưng trước khi sơn.

Ở thời điểm đó, những yếu tố quan trọng gần như chưa bị che bởi lớp hoàn thiện. Khách có thể đối chiếu với quy cách đã đặt và nhìn rõ mức độ làm kỹ của sản phẩm.

Duyệt mộc không phải để khách trở thành thợ và kiểm tra từng nét đục. Giá trị của bước này nằm ở sự minh bạch: thứ khách thanh toán có thể được nhìn thấy trước khi lớp sơn làm mọi thứ trở nên đẹp hơn.

xem thêm: Video thực tế tại xưởng 

Thư viện Video của xưởng ghi lại nhiều sản phẩm ở trạng thái mộc, quá trình chế tác và lắp đặt thực tế. Đây cũng là cách khách ở xa có thể nhìn thấy sản phẩm được làm như thế nào thay vì chỉ xem ảnh thành phẩm.

Tiêu chuẩn thứ bảy: hoàn thiện phải tôn phần mộc, không che phần mộc

Sơn son thếp vàng, sơn giả cổ hay PU đều chỉ đẹp khi được đặt trên một phần mộc tốt.

Với sơn son thếp vàng, phần hoa văn chạm được thếp vàng còn màu son nằm ở nền và các khe, giúp phân tách rõ mảng chạm.

Với sơn giả cổ, màu sắc được xử lý trầm và xỉn hơn để tạo cảm giác lâu năm, nhưng vẫn phải giữ được chiều sâu và đường nét của hoa văn.

Với PU điểm vàng, nền gỗ giữ sắc nâu hoặc đen, một số chi tiết được thếp vàng làm điểm nhấn. Phương án này phù hợp hơn với những loại gỗ có màu và vân đẹp như gụ hoặc hương.

Gỗ mít vẫn có thể hoàn thiện PU nhưng vân không nổi bật bằng gụ hoặc hương. Riêng gỗ dổi, xưởng lựa chọn sơn son thếp vàng hoặc giả cổ, không sử dụng phương án phun PU.

Hoàn thiện tốt phải giúp người xem thấy rõ hơn chất lượng mộc bên dưới, chứ không phải dùng lớp sơn để che nhược điểm của phần làm thô.

Vì sao cùng một sản phẩm mà giá có thể chênh hàng chục triệu đồng?

Nếu chỉ hỏi:

“Một chiếc án gian 1m97 giá bao nhiêu?”

thì thực tế vẫn chưa đủ thông tin để so sánh.

Hai chiếc án gian cùng dài 1m97 có thể khác nhau ở loại gỗ, độ dày, mẫu hoa văn, độ sâu, số ngày công sửa và cách hoàn thiện.

Một báo giá thấp hơn có thể đơn giản là một phương án sử dụng ít vật liệu hơn và ít công hơn. Điều đó không có nghĩa sản phẩm ấy sai hay không dùng được. Nó chỉ thuộc một cấp hàng khác.

Vì vậy, câu hỏi đúng hơn nên là:

“Với cùng loại gỗ, cùng độ dày, cùng mẫu, cùng mức độ đục chạm và hoàn thiện, giá của hai bên chênh nhau bao nhiêu?”

Khi quy cách tương đương, khách mới thực sự đang so giá.

Nếu quy cách khác nhau, việc chỉ nhìn con số cuối cùng rất dễ dẫn đến lựa chọn sai nhu cầu.

Giá cao hơn thực sự được trả cho những gì?

Với hàng kỹ, phần chi phí tăng thêm chủ yếu nằm ở gỗ, thời gian và người thợ.

Phôi dày hơn cần nhiều nguyên liệu hơn. Đục sâu hơn mất nhiều thời gian hơn. Một mảng hoa văn được sửa kỹ cần thêm nhiều giờ công. Một sản phẩm được duyệt mộc, điều chỉnh trước khi sơn cũng đòi hỏi quy trình sản xuất chặt chẽ hơn.

Khách không trả thêm chỉ để mua một cái tên “cao cấp”.

Khách trả thêm để mua nhiều vật liệu hơn ở nơi cần thiết, nhiều ngày công hơn ở phần cần tinh chỉnh và mức độ kiểm soát chất lượng cao hơn trong quá trình sản xuất.

Đó là khác biệt mà Xưởng Trần Hùng muốn khách hiểu trước khi quyết định đặt hàng.

Không phải ai cũng cần mua hàng kỹ

Xưởng không cho rằng hàng kỹ là lựa chọn bắt buộc cho mọi gia đình.

Nếu nhu cầu đơn giản, ngân sách giới hạn hoặc sản phẩm chỉ cần đáp ứng một công năng cơ bản, một cấp hàng vừa phải có thể hợp lý hơn.

Hàng kỹ phù hợp với những khách hàng đặt nặng việc sử dụng lâu dài, quan tâm đến phần mộc, muốn gian thờ có tỷ lệ tốt hoặc muốn một sản phẩm có mức độ hoàn thiện cao hơn hàng sản xuất nhanh.

Đặc biệt với nhà thờ họ, từ đường, gian thờ chính trong gia đình hoặc những công trình muốn đầu tư một lần để sử dụng lâu dài, việc dành thêm ngân sách cho chất lượng mộc thường có ý nghĩa hơn việc chạy theo quá nhiều chi tiết trang trí.

Điều Xưởng Trần Hùng hướng tới không phải bán món đồ đắt nhất, mà là giúp khách chọn đúng cấp hàng với kỳ vọng và ngân sách của mình.

Người đứng sau tiêu chuẩn làm nghề của Xưởng Trần Hùng

Nền tảng cách làm hàng kỹ tại xưởng được hình thành từ kinh nghiệm hơn 40 năm làm nghề của Nghệ nhân Trần Quang Hùng, Nghệ nhân Hà Nội và Nghệ nhân Làng nghề Việt Nam.

Quá trình nghề của ông được ghi nhận qua nhiều danh hiệu, sản phẩm tiêu biểu, bằng khen và hoạt động tại Hội Làng nghề Mỹ nghệ Sơn Đồng. Quan trọng hơn, kinh nghiệm ấy tiếp tục được đưa vào cách kiểm tra tỷ lệ, phần mộc và chất lượng chế tác tại xưởng hiện nay.

xem thêm: Nghệ nhân Trần Quang Hùng 

Danh hiệu Nghệ nhân không có nghĩa mọi sản phẩm của xưởng mặc nhiên trở thành hàng kỹ. Chính vì vậy, xưởng vẫn đặt trọng tâm vào quy cách cụ thể của từng đơn hàng và việc khách được kiểm chứng sản phẩm thực tế.

Hàng kỹ phải được chứng minh bằng công trình thực tế

Một trang giới thiệu có thể nói rất nhiều về chất lượng. Nhưng với nghề thủ công, bằng chứng thuyết phục hơn vẫn là những sản phẩm và công trình đã hoàn thành.

Xưởng Trần Hùng hiện lưu giữ nhiều hình ảnh và video công trình từ hàng mộc, quá trình hoàn thiện tới khi lắp đặt tại không gian thực tế. Những tư liệu này sẽ được hệ thống dần trong chuyên mục Công trình thực tế để khách có thể xem một sản phẩm từ lúc còn làm tại xưởng cho đến khi hoàn thiện.

Một dấu mốc trong lịch sử xưởng là công trình chùa Trúc Lâm Kharkov tại Ukraine năm 2007, gắn với hành trình những người thợ Sơn Đồng mang nghề truyền thống tới một công trình cách Việt Nam hàng nghìn kilômét.

xem thêm: Chùa Trúc Lâm Kharkov 

Những công trình cũ hay danh hiệu nghề nghiệp giúp chứng minh nền tảng. Nhưng đối với một khách hàng hôm nay, chất lượng của món đồ đang đặt mới là bằng chứng quan trọng nhất.

Đó là lý do xưởng muốn công khai ngày càng nhiều hàng mộc, video chế tác và công trình thực tế thay vì chỉ sử dụng hình ảnh sản phẩm đã sơn đẹp.

7 câu hỏi nên hỏi trước khi so giá hai xưởng

Câu hỏi	Vì sao cần hỏi
Là loại gỗ gì?	Cùng một tên sản phẩm nhưng giá gỗ có thể khác rất nhiều
Phôi dày bao nhiêu?	Ảnh hưởng trực tiếp tới lượng gỗ và khả năng chạm sâu
Mẫu cụ thể là mẫu nào?	Mức độ phức tạp quyết định lượng công
Phần chạm sâu tới mức nào?	Cho biết cấp độ chế tác
Có sửa tay sau khi tạo phôi không?	Đây là phần tiêu tốn nhiều ngày công
Có được xem mộc trước khi sơn không?	Giúp kiểm chứng chất lượng thật
Giá đã gồm hoàn thiện, vận chuyển, lắp đặt chưa?	Tránh so hai báo giá không cùng phạm vi

Chỉ cần bảy câu hỏi này, khách hàng thường đã có thể hiểu vì sao hai báo giá nhìn qua tưởng giống nhau nhưng thực tế lại không cùng một cấp sản phẩm.

Đặt làm đồ thờ hàng kỹ tại Xưởng Trần Hùng

Xưởng nhận chế tác bàn thờ, hoành phi câu đối, cuốn thư câu đối, cửa võng, bài vị, khám thờ và các hạng mục đồ thờ theo kích thước thực tế.

Khách hàng có thể gửi ảnh không gian + chiều rộng + chiều cao + sản phẩm dự định làm. Xưởng sẽ tư vấn mẫu, loại gỗ, quy cách và phương án hoàn thiện phù hợp.

Nếu cần làm đồng bộ nhiều hạng mục, xưởng có thể dựng phối cảnh trên chính ảnh không gian của khách trước khi sản xuất.

Sau khi thống nhất mẫu và quy cách, sản phẩm được chế tác tại xưởng. Khi phần mộc hoàn thành, khách có thể kiểm tra trước khi chuyển sang công đoạn sơn và hoàn thiện.

xem thêm: Các dòng đồ thờ Sơn Đồng 

Điều Xưởng Trần Hùng muốn khách hàng lựa chọn không phải là “một món đồ đắt hơn”.

Mà là:

một cấp chất lượng cao hơn, có lý do rõ ràng cho phần giá chênh lệch và có thể kiểm chứng trước khi hoàn thiện.

Nếu sau khi xem mộc, khách hàng nhìn thấy đúng loại gỗ, đúng độ dày, đúng tỷ lệ và đúng mức độ chế tác đã thống nhất, thì lúc đó mức giá mới thực sự có ý nghĩa.

Đồ Thờ Sơn Đồng Trần Hùng
Xưởng chế tác đồ thờ tại Sơn Đồng, Hà Nội
Nghệ nhân Trần Quang Hùng
Hotline/Zalo: 0986 161 623