Tượng Tam Phủ, Tứ Phủ Bằng Gỗ – Các Mẫu Tượng Thờ Sơn Đồng
Tượng Tứ Phủ bằng gỗ là một trong những dòng tượng thờ đặc trưng của nghề điêu khắc Sơn Đồng, gồm nhiều hình tượng khác nhau như Tam Tòa Thánh Mẫu, Ngũ Vị Tôn Quan, Tứ Phủ Chầu Bà, Tứ Phủ Ông Hoàng, Thánh Cô, Thánh Cậu, Chúa Sơn Trang và các hình tượng thờ khác trong thực hành tín ngưỡng dân gian.
Tại Đồ Thờ Trần Hùng – Sơn Đồng, Hoài Đức, Hà Nội, tượng được chế tác theo mẫu có sẵn hoặc kích thước yêu cầu, chú trọng khuôn diện, tỷ lệ, tư thế, trang phục, màu sắc và phần sửa tay trước khi hoàn thiện.
Mỗi không gian thờ có cách bố trí và nhu cầu khác nhau. Vì vậy, khi đặt tượng nên xác định rõ hình tượng cần làm, mẫu tham khảo, kích thước, loại gỗ và phương án hoàn thiện thay vì áp dụng một quy cách chung cho mọi điện thờ.
Với tượng đặt làm, khách hàng có thể kiểm tra phần mộc trước khi sơn, đặc biệt ở các chi tiết quan trọng như khuôn mặt, tư thế, bàn tay, trang phục và tổng thể tỷ lệ.
Tượng Tam Phủ – Tứ Phủ Bằng Gỗ Là Gì?
Tượng Tam Phủ – Tứ Phủ là cách gọi chung cho nhiều hình tượng được sử dụng trong không gian thờ thuộc tín ngưỡng thờ Mẫu và các thực hành tín ngưỡng dân gian có liên quan.
Không giống một bộ tượng có cấu trúc cố định áp dụng cho mọi nơi, số lượng hình tượng và cách bố trí thực tế có thể khác nhau tùy truyền thống của từng đền, phủ, điện thờ hoặc gia đình.
Bởi vậy, khi chế tác tượng, xưởng cần dựa trên mẫu cụ thể và yêu cầu thực tế của người đặt, không tự ý thay đổi hình tượng hoặc áp đặt một cách bố trí chung.
Về phương diện tạo tác, mỗi nhóm tượng có những đặc điểm riêng về:
- Khuôn diện.
- Trang phục.
- Tư thế.
- Màu sắc.
- Vật phẩm đi kèm.
- Tỷ lệ khi đặt cạnh các tượng khác.
Đó cũng là lý do người đặt tượng nên cung cấp ảnh mẫu rõ ràng trước khi chế tác.
Các Nhóm Tượng Tứ Phủ Thường Gặp
Tam Tòa Thánh Mẫu
Tam Tòa Thánh Mẫu là một trong những nhóm hình tượng quan trọng thường gặp trong không gian thờ Mẫu.
Khi chế tác theo bộ, điều quan trọng không chỉ là từng tượng riêng mà còn phải đảm bảo sự đồng bộ về chiều cao, hình khối, phong cách khuôn diện và cách xử lý trang phục.
Nếu ba tượng được làm ở những thời điểm khác nhau hoặc theo ba mẫu không đồng nhất, khi đặt cạnh nhau rất dễ tạo cảm giác lệch về tỷ lệ hoặc phong cách.
Vì vậy, với bộ Tam Tòa Thánh Mẫu, nên thống nhất toàn bộ mẫu và kích thước ngay từ đầu.
Ngũ Vị Tôn Quan
Các tượng thuộc nhóm Ngũ Vị Tôn Quan có những đặc điểm riêng về diện tượng, trang phục và tư thế.
Khi làm theo mẫu, người thợ cần chú ý đến:
- Tỷ lệ đầu và thân.
- Dáng ngồi.
- Hướng khuôn mặt.
- Thế tay.
- Các lớp trang phục.
- Màu sắc hoàn thiện.
Nếu đặt thành bộ, chiều cao và tỷ lệ bệ cũng cần được tính đồng thời để khi bố trí không bị lệch giữa các tượng.
Tứ Phủ Chầu Bà
Tượng Chầu Bà thường có nhiều chi tiết ở phần trang phục, đầu tóc và tư thế.
Đối với nhóm tượng này, khuôn diện và sự mềm mại của các lớp áo có ảnh hưởng rất lớn đến tổng thể.
Một bức tượng có nhiều chi tiết nhưng phần khuôn mặt cứng hoặc tỷ lệ chưa cân đối vẫn khó tạo được cảm giác tự nhiên.
Do đó, quá trình sửa mộc đặc biệt quan trọng trước khi chuyển sang sơn.
Tứ Phủ Ông Hoàng
Các tượng Ông Hoàng có thể khác nhau về mẫu tạo hình, trang phục và vật phẩm đi kèm.
Khi đặt làm theo ảnh, khách hàng nên cung cấp hình rõ từ nhiều góc nếu có.
Đối với tượng có trang phục nhiều lớp hoặc tư thế phức tạp, việc tạc theo kích thước mới cần điều chỉnh lại hình khối thay vì chỉ phóng lớn hoặc thu nhỏ nguyên mẫu.
Tượng Thánh Cô
Tượng Thánh Cô thường được chú ý nhiều đến khuôn diện, dáng người, tư thế và độ mềm của trang phục.
Các mẫu như Cô Bơ, Cô Chín hoặc những hình tượng khác có đặc điểm riêng, vì vậy cần xác định đúng mẫu trước khi tạo tác.
Khuôn mặt là phần nên được duyệt kỹ khi còn mộc bởi chỉ một thay đổi nhỏ ở mắt, miệng hoặc độ đầy của khuôn mặt cũng có thể làm thay đổi cảm giác của toàn bộ bức tượng.
Tượng Thánh Cậu
Tượng Thánh Cậu thường có dáng và tỷ lệ khác rõ với tượng người trưởng thành.
Người thợ cần xử lý:
- Khuôn mặt trẻ.
- Tỷ lệ đầu – thân.
- Tay chân.
- Tư thế.
- Trang phục.
Nếu tỷ lệ không đúng, tượng dễ bị già hơn hoặc thiếu tự nhiên so với mẫu mong muốn.
Chúa Sơn Trang Và Hệ Tượng Sơn Trang
Nhóm tượng Sơn Trang thường có nhiều chi tiết và có thể xuất hiện trong những bố cục lớn hơn.
Khi chế tác cả cụm hoặc nhiều hình tượng cùng nhau, cần tính từ đầu:
- Kích thước tổng thể.
- Tỷ lệ giữa các tượng.
- Khoảng cách bố trí.
- Bệ.
- Chiều cao không gian.
Không nên làm từng tượng riêng rồi mới tìm cách ghép thành một tổng thể sau.
Điều Quan Trọng Nhất Khi Tạc Tượng Tứ Phủ
Tượng thờ khác với những sản phẩm gỗ trang trí thông thường.
Một bức tượng không thể đánh giá chỉ bằng số lượng hoa văn hoặc độ cầu kỳ của lớp sơn.
Những yếu tố quan trọng hơn gồm:
Khuôn Diện
Đây thường là phần người xem chú ý đầu tiên.
Mắt, mũi, miệng, độ đầy của khuôn mặt và các đường chuyển phải tạo thành một tổng thể cân đối.
Với tượng đặt theo mẫu, khuôn diện nên được chỉnh khi còn mộc.
Tỷ Lệ
Đầu, vai, thân, tay, chân và bệ phải tương quan hợp lý.
Khi thay đổi chiều cao tượng, các bộ phận cần được điều chỉnh theo chứ không đơn giản phóng tỷ lệ bằng máy.
Tư Thế
Tư thế ngồi hoặc đứng phải tự nhiên khi nhìn cả chính diện và góc nghiêng.
Tay, vai và thân cần liên hệ với nhau, tránh cảm giác từng bộ phận được ghép rời.
Trang Phục
Trang phục là một phần quan trọng của hình tượng.
Các lớp áo cần tạo được khối, độ rủ và chiều sâu thay vì chỉ đục thành các đường trang trí trên bề mặt.
Phần Sửa Tay
Sau công đoạn tạo hình chính, tượng còn cần được sửa lại ở khuôn mặt, tay, trang phục và các điểm chuyển.
Đây là công đoạn ảnh hưởng lớn đến độ hoàn thiện cuối cùng.
Vì Sao Tượng Cùng Một Mẫu Nhưng Có Thể Khác Nhau Rất Nhiều?
Người mua đôi khi thấy hai tượng cùng tên, cùng chiều cao nhưng giá và cảm giác lại khác nhau rõ rệt.
Nguyên nhân có thể nằm ở:
Quy cách gỗ
Phôi đủ dày giúp người thợ có không gian xử lý hình khối và các lớp sâu hơn.
Mức độ tạo hình
Tượng làm nhanh thường chú trọng hình dáng tổng thể, trong khi hàng kỹ cần nhiều thời gian sửa từng chi tiết.
Khuôn diện
Phần mặt cần nhiều công chỉnh sửa.
Trang phục và phụ kiện
Mẫu nhiều lớp áo hoặc chi tiết đi kèm cần nhiều công hơn.
Phương án hoàn thiện
Tượng mộc, sơn son thếp vàng, giả cổ hoặc các phương án khác có quy trình khác nhau.
Vì vậy, khi so sánh báo giá, không nên chỉ hỏi:
“Tượng này cao bao nhiêu?”
mà cần biết rõ:
làm bằng gỗ gì – mẫu nào – quy cách ra sao – mức độ làm kỹ thế nào – hoàn thiện theo phương án nào.
Tượng Tứ Phủ Nên Làm Bằng Gỗ Gì?
Loại gỗ cần được lựa chọn cùng với mẫu, kích thước và cách hoàn thiện.
Gỗ Mít
Gỗ mít được sử dụng phổ biến trong nghề tượng và đồ thờ truyền thống.
Ưu điểm là phù hợp với nhiều công đoạn tạo hình và sửa tay.
Có thể hoàn thiện bằng:
- Sơn son thếp vàng.
- Sơn giả cổ.
- PU.
Nếu làm PU, cần lưu ý vân gỗ mít không nổi bật như gụ hoặc hương.
Gỗ Dổi
Gỗ dổi có thể dùng cho nhiều mẫu tượng.
Phương án hoàn thiện phù hợp:
- Sơn son thếp vàng.
- Sơn giả cổ.
Không lựa chọn gỗ dổi cho phương án PU.
Gỗ Gụ
Gỗ gụ phù hợp khi muốn giữ màu gỗ hoặc làm theo phong cách trầm.
Có thể cân nhắc:
- PU.
- PU điểm vàng.
- Giả cổ.
Gỗ Hương
Gỗ hương thường được lựa chọn khi muốn thể hiện màu và vân gỗ.
Với phương án PU, phần mộc cần được xử lý sạch bởi bề mặt gỗ sẽ được nhìn thấy rõ hơn.
Tượng Tứ Phủ Sơn Son Thếp Vàng Hay Sơn Giả Cổ?
Hai phương án mang lại cảm giác rất khác nhau.
Sơn Son Thếp Vàng
Sơn son thếp vàng phù hợp với những không gian theo phong cách truyền thống.
Với các chi tiết hoa văn, phần được xử lý thếp vàng tạo điểm nổi bật, trong khi nền và những phần âm sử dụng sơn son theo thiết kế của mẫu.
Chất lượng phần mộc có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sau khi thếp.
Nếu phần tạo hình và hoa văn không rõ lớp, lớp vàng đẹp cũng khó tạo chiều sâu.
Sơn Giả Cổ
Giả cổ phù hợp khi muốn tổng thể trầm hơn.
Phần vàng thường được làm xỉn ở nhiều vị trí và giữ lại một số điểm sáng để tạo điểm nhấn.
Không nên xử lý tất cả các chi tiết tối giống nhau vì dễ làm mất hình khối.
Có Nên Duyệt Tượng Mộc Trước Khi Sơn?
Nên.
Đối với tượng gỗ đặt làm, đây là một trong những công đoạn quan trọng nhất.
Khi còn mộc có thể quan sát rõ:
- Loại gỗ.
- Tỷ lệ.
- Khuôn mặt.
- Góc nghiêng.
- Thế tay.
- Tư thế.
- Trang phục.
- Các chi tiết chưa đạt.
Nếu cần chỉnh sửa, đây là thời điểm thuận lợi nhất.
Sau khi tượng đã sơn và hoàn thiện, việc sửa khuôn mặt hoặc thay đổi hình khối sẽ phức tạp hơn nhiều.
Đối với khách hàng ở xa, nên yêu cầu:
ảnh chính diện – ảnh hai bên – ảnh cận khuôn mặt – video quay vòng quanh tượng.
Chọn Kích Thước Tượng Tứ Phủ Như Thế Nào?
Không có một kích thước cố định phù hợp với mọi nơi.
Kích thước tượng cần dựa trên:
- Chiều rộng ban hoặc bệ.
- Chiều cao không gian.
- Khoảng cách quan sát.
- Số lượng tượng.
- Tỷ lệ giữa các tượng.
- Kiến trúc phía sau.
- Các hạng mục đang có trong điện thờ.
Với một bộ nhiều tượng, càng cần tính tổng thể trước.
Ví dụ, nếu mỗi tượng được chọn riêng theo một kích thước khác nhau mà không tính khoảng cách giữa chúng, khi bố trí thực tế có thể bị chật hoặc mất cân đối.
Nếu chưa xác định được kích thước, khách hàng có thể gửi:
ảnh chính diện không gian + chiều rộng + chiều cao + kích thước bệ/bàn.
Từ đó mới xác định khoảng kích thước phù hợp.
Có Nhận Tạc Tượng Tứ Phủ Theo Mẫu Không?
Có thể chế tác theo ảnh hoặc mẫu khách hàng cung cấp.
Nên gửi:
- Ảnh chính diện.
- Ảnh hai bên nếu có.
- Ảnh cận khuôn mặt.
- Ảnh trang phục.
- Chiều cao mong muốn.
- Không gian đặt tượng.
Nếu chỉ có một ảnh, người thợ sẽ có ít thông tin hơn để xử lý những phần không nhìn thấy.
Với những mẫu cần độ giống cao, càng nhiều góc tham khảo thì càng thuận lợi.
Quy Trình Đặt Làm Tượng Tam Phủ – Tứ Phủ
Bước 1 – Chọn Hình Tượng Và Mẫu
Khách hàng xác định tượng cần làm và cung cấp ảnh mẫu nếu có.
Bước 2 – Xác Định Kích Thước
Tính theo không gian và mối quan hệ với các tượng khác.
Bước 3 – Chọn Loại Gỗ
Thống nhất chất liệu dựa trên mẫu, kích thước và phương án hoàn thiện.
Bước 4 – Tạo Hình Phần Mộc
Người thợ tiến hành phá phôi, dựng khối và sửa từng chi tiết.
Bước 5 – Duyệt Mộc
Khách hàng kiểm tra:
- Khuôn diện.
- Tỷ lệ.
- Tư thế.
- Trang phục.
- Tổng thể.
Nếu cần chỉnh sửa, thực hiện trước khi sơn.
Bước 6 – Chốt Màu Hoàn Thiện
Thống nhất phương án sơn son thếp vàng, giả cổ hoặc phương án phù hợp khác.
Bước 7 – Hoàn Thiện
Tượng được xử lý bề mặt theo phương án đã duyệt.
Bước 8 – Kiểm Tra Trước Khi Giao
Khách hàng có thể xem hình ảnh hoặc video thành phẩm trước khi vận chuyển.
Giá Tượng Tứ Phủ Bằng Gỗ Phụ Thuộc Vào Những Gì?
Không thể đưa một mức giá chung cho tất cả tượng.
Chi phí phụ thuộc chủ yếu vào:
Mẫu Tượng
Mẫu đơn giản và mẫu có nhiều lớp trang phục, chi tiết hoặc phụ kiện sẽ có lượng công khác nhau.
Kích Thước
Tượng càng lớn càng cần nhiều gỗ và nhiều thời gian xử lý.
Loại Gỗ
Mỗi loại gỗ có giá vật liệu khác nhau.
Mức Độ Làm Kỹ
Tượng được sửa nhiều ở khuôn diện, tay, trang phục và các chi tiết nhỏ cần nhiều công hơn.
Phương Án Hoàn Thiện
Mộc, sơn son thếp vàng, giả cổ hay phương án khác có quy trình và chi phí khác nhau.
Số Lượng Tượng
Với bộ nhiều tượng, cần tính cả sự đồng bộ về mẫu và kích thước.
Để báo giá sát nhất, khách hàng nên cung cấp:
Tên tượng + ảnh mẫu + chiều cao dự kiến + loại gỗ nếu đã chọn + kiểu hoàn thiện + địa điểm giao.
Tượng Tam Phủ – Tứ Phủ Và Thực Hành Tín Ngưỡng Thờ Mẫu
Các hình tượng Tam Phủ – Tứ Phủ gắn với đời sống tín ngưỡng dân gian của người Việt.
Năm 2016, “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Đối với người làm tượng, điều này càng đặt ra yêu cầu thận trọng trong việc sử dụng hình tượng.
Xưởng chế tác dựa trên mẫu và yêu cầu cụ thể của người đặt, không tự xác định “căn”, không quyết định thay người thờ nên đặt tượng nào và cũng không áp dụng một cách bố trí duy nhất cho mọi điện thờ.
Nếu cần thay đổi hình tượng, màu áo hoặc chi tiết mang tính tín ngưỡng, khách hàng nên thống nhất rõ trước khi làm.
Tạc Tượng Tứ Phủ Tại Làng Nghề Sơn Đồng
Sơn Đồng, Hoài Đức, Hà Nội là làng nghề nổi tiếng với điêu khắc gỗ, tạc tượng, chế tác đồ thờ và sơn son thếp vàng.
Nghề tượng tại Sơn Đồng được duy trì qua nhiều thế hệ, từ quá trình phá phôi, tạo hình đến sửa tay và hoàn thiện.
Tại Đồ Thờ Trần Hùng, kinh nghiệm nghề của gia đình được tiếp nối qua hơn 40 năm gắn bó với nghề.
Với tượng đặt làm, xưởng ưu tiên:
chốt mẫu rõ ràng – xác định kích thước – chọn đúng gỗ – làm phần mộc – duyệt trước – mới hoàn thiện.
Thay vì chỉ nhìn một bức tượng đã sơn xong, khách hàng có thể đánh giá chính phần tạo hình trước khi màu sắc và lớp hoàn thiện được thực hiện.
Một Bộ Tượng Đẹp Cần Đồng Bộ, Không Chỉ Đẹp Từng Tượng
Đây là điều đặc biệt quan trọng với Tam Phủ – Tứ Phủ.
Nếu nhiều tượng cùng đặt trong một không gian, cần nhìn chúng như một tổng thể.
Các yếu tố cần đồng bộ gồm:
- Chiều cao.
- Phong cách khuôn diện.
- Tỷ lệ đầu – thân.
- Bệ tượng.
- Cách xử lý trang phục.
- Mức độ chi tiết.
- Màu hoàn thiện.
Một tượng riêng lẻ có thể rất đẹp nhưng nếu khác phong cách rõ với những tượng còn lại thì toàn bộ không gian sẽ thiếu sự thống nhất.
Vì vậy, nếu dự kiến làm cả bộ, nên trao đổi toàn bộ danh sách và không gian ngay từ đầu thay vì đặt từng tượng độc lập.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Tượng Tam Phủ – Tứ Phủ
Tượng Tứ Phủ thường làm bằng gỗ gì?
Có thể sử dụng gỗ mít, gụ, hương, dổi hoặc loại gỗ phù hợp khác tùy mẫu và phương án hoàn thiện.
Có nhận tạc tượng theo ảnh mẫu không?
Có. Nên cung cấp ảnh rõ và nhiều góc nếu có để người thợ có thêm dữ liệu khi tạo hình.
Có thể đặt tượng theo kích thước riêng không?
Có. Kích thước nên được tính theo không gian và các tượng đặt cùng.
Có được xem tượng mộc trước khi sơn không?
Có. Đây là giai đoạn nên kiểm tra khuôn mặt, tỷ lệ, tư thế và các chi tiết quan trọng.
Có nhận làm cả bộ tượng Tứ Phủ không?
Có thể nhận chế tác theo bộ. Nên thống nhất toàn bộ mẫu và kích thước từ đầu để đảm bảo đồng bộ.
Giá tượng Tứ Phủ được tính như thế nào?
Giá phụ thuộc vào mẫu, kích thước, loại gỗ, mức độ chế tác, số lượng tượng và phương án hoàn thiện.
Khách ở xa có thể đặt làm không?
Có thể trao đổi mẫu và kích thước từ xa. Trong quá trình làm, khách hàng có thể xem ảnh hoặc video phần mộc trước khi hoàn thiện.
Xưởng có tư vấn gia chủ nên thờ tượng nào không?
Xưởng tư vấn về kỹ thuật chế tác, kích thước, chất liệu, mẫu và phương án hoàn thiện. Những vấn đề thuộc thực hành tín ngưỡng nên được gia chủ xác định theo truyền thống và người hướng dẫn phù hợp của mình.
Đặt Làm Tượng Tứ Phủ Bằng Gỗ Tại Sơn Đồng
Nếu bạn đang cần đặt tượng Tam Phủ, Tứ Phủ bằng gỗ, hãy bắt đầu bằng việc xác định:
Hình tượng cần làm → mẫu tham khảo → kích thước → loại gỗ → phương án hoàn thiện.
Với bộ nhiều tượng, nên gửi thêm ảnh toàn bộ không gian để tính tỷ lệ đồng bộ trước khi chế tác.
ĐỒ THỜ TRẦN HÙNG – SƠN ĐỒNG, HOÀI ĐỨC, HÀ NỘI
Hơn 40 năm gắn bó với nghề điêu khắc và đồ thờ Sơn Đồng
Nhận tạc tượng theo mẫu và kích thước yêu cầu
Duyệt phần mộc trước khi hoàn thiện
Hotline/Zalo: 0986 161 623
Xem thêm
[Giới thiệu Đồ Thờ Trần Hùng →]
