Dát Vàng Và Thếp Vàng Khác Nhau Thế Nào? Hiểu Đúng Về Nghề Thếp Vàng

Dát vàng và thếp vàng khác nhau thế nào? Đây là một câu hỏi khá phổ biến khi tìm hiểu về đồ thờ sơn son thếp vàng, dát vàng 24K hoặc các sản phẩm được hoàn thiện bằng vàng thật.

Trên thực tế, hai cách gọi này rất dễ khiến người mới tìm hiểu nghĩ rằng đây là hai loại vàng hoặc hai phương pháp hoàn toàn khác nhau. Nhưng không phải như vậy.

“Dát vàng” là cách gọi phổ biến, dễ hiểu đối với người sử dụng và khách hàng; “thếp vàng” là cách gọi mang tính nghề nghiệp và truyền thống trong kỹ thuật sơn son thếp vàng. Cả hai đều nói đến việc đưa những lá vàng mỏng lên bề mặt đã được chuẩn bị phù hợp.

Điều quan trọng là không nên dùng hai thuật ngữ này để phân biệt vàng thật với vàng công nghiệp, hoặc vàng lá nhỏ với vàng lá to. Những vấn đề đó thuộc về vật liệu và quy cách lá vàng, không phải bản thân cách gọi “dát” hay “thếp”.

Dát vàng là gì?

Dát vàng là cách gọi phổ biến hiện nay để chỉ việc sử dụng vàng được làm thành lá mỏng và đưa lên bề mặt của sản phẩm.

Đây là từ mà khách hàng thường sử dụng khi tìm kiếm trên Internet, chẳng hạn như:

• dát vàng đồ thờ;
• dát vàng 24K;
• dát vàng hoành phi câu đối;
• dát vàng cửa võng;
• dát vàng đồ thờ cũ;
• giá dát vàng đồ thờ.

Vì vậy, khi nói về dịch vụ với khách hàng, cụm từ dát vàng có ưu điểm là dễ hiểu và phù hợp với ngôn ngữ tìm kiếm hiện nay.

Thếp vàng là gì?

Thếp vàng là cách gọi mang tính nghề nghiệp, gắn với kỹ thuật hoàn thiện truyền thống, đặc biệt trong hệ thống sơn son thếp vàng.

Trong quá trình này, bề mặt sản phẩm không được đưa vàng trực tiếp lên gỗ thô. Phần nền phải được chuẩn bị và xử lý phù hợp trước khi thực hiện công đoạn thếp vàng.

Người thợ phải đưa từng lá vàng lên đúng vị trí, xử lý những phần tiếp giáp và hoàn thiện bề mặt mà vẫn giữ được hình dáng, đường nét của sản phẩm.

Vì vậy, thếp vàng không đơn giản chỉ là “dán vàng lên bề mặt”. Chất lượng của lớp vàng phụ thuộc vào cả phần nền, vật liệu vàng và kỹ thuật của người thợ.

Vậy dát vàng và thếp vàng có phải hai kỹ thuật khác nhau không?

Không nên hiểu hai thuật ngữ này là hai kỹ thuật hoàn toàn tách biệt.

Trong cách sử dụng ngôn ngữ hiện nay, “dát vàng” là cách gọi phổ thông hơn, còn “thếp vàng” mang sắc thái nghề truyền thống rõ hơn.

Một xưởng có thể giới thiệu với khách hàng là dịch vụ dát vàng đồ thờ, nhưng người thợ trong quá trình thực hiện vẫn sử dụng kỹ thuật thếp vàng theo phương pháp phù hợp.

Ngược lại, khi nói về nghề truyền thống, cụm từ sơn son thếp vàng được sử dụng rất phổ biến và có tính đặc trưng hơn.

Do đó, không nên đặt hai từ này thành một cặp đối lập như:

• dát vàng = hiện đại;
• thếp vàng = truyền thống;
• dát vàng = vàng lá to;
• thếp vàng = vàng quỳ lá nhỏ.

Cách phân chia như vậy là không chính xác.

“Dát vàng” không có nghĩa là dùng vàng lá to

Đây là một nhầm lẫn cần đặc biệt tránh.

Khách hàng tìm kiếm dát vàng 24K hoàn toàn có thể đang muốn sử dụng vàng quỳ lá nhỏ truyền thống hoặc vàng lá to, tùy yêu cầu.

Tương tự, gọi một công việc là thếp vàng cũng không có nghĩa bắt buộc phải sử dụng vàng quỳ lá nhỏ.

Việc sử dụng loại vàng nào phải được xác định riêng dựa trên vật liệu mà xưởng và khách hàng thống nhất.

Nếu cần phân biệt rõ hai loại lá vàng thường gặp, có thể xem thêm bài Vàng lá nhỏ và vàng lá to khác nhau thế nào?.

“Thếp vàng” cũng không có nghĩa mặc định là vàng quỳ Kiêu Kỵ

Tương tự, không nên hiểu rằng cứ gọi là “thếp vàng” thì bắt buộc phải dùng vàng quỳ Kiêu Kỵ.

Vàng quỳ Kiêu Kỵ là một loại vật liệu vàng quỳ gắn với nghề làm quỳ vàng bạc truyền thống tại Kiêu Kỵ. Đây là vấn đề về nguồn gốc, quy cách và phương pháp làm lá vàng.

Còn “thếp vàng” mô tả công đoạn đưa vàng lên bề mặt sản phẩm.

Hai khái niệm có liên quan nhưng không đồng nghĩa.

Để hiểu rõ hơn về thếp, thếp vàng và cấu tạo quỳ vàng, có thể xem bài Vàng Quỳ Kiêu Kỵ Là Gì? Cấu Tạo Thếp, Quỳ Và Cách Làm Vàng Quỳ.

Điều quyết định chất lượng không nằm ở việc gọi là “dát” hay “thếp”

Khi đánh giá một sản phẩm được hoàn thiện bằng vàng, điều quan trọng hơn tên gọi là vật liệu và kỹ thuật thực tế.

Có thể xem xét các yếu tố chính:

• Vàng sử dụng có hàm lượng như thế nào?
• Lá vàng thuộc quy cách nào?
• Phần nền bên dưới được chuẩn bị ra sao?
• Bề mặt trước khi đưa vàng lên có đạt yêu cầu không?
• Vị trí cần thếp là mặt phẳng hay hoa văn đục kênh bong?
• Người thợ xử lý các chi tiết chạm như thế nào?
• Lớp vàng có bám đều và giữ được đường nét chạm không?

Đây cũng là lý do không nên đánh giá một báo giá chỉ bằng việc nghe người bán nói “dát vàng” hay “thếp vàng”. Cần biết thực tế họ sử dụng vật liệu gì và hoàn thiện sản phẩm như thế nào.

Thếp vàng trong hệ thống sơn son thếp vàng

Trong đồ thờ truyền thống, “thếp vàng” thường được nhắc cùng với sơn son thếp vàng.

Đây không phải một công đoạn độc lập hoàn toàn với phần nền. Bề mặt phải được chuẩn bị qua các lớp hoàn thiện phù hợp trước khi đưa vàng lên.

Trong kỹ thuật truyền thống của xưởng, sơn cầm làm từ sơn ta đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị bề mặt trước khi thếp vàng.

Nếu muốn hiểu riêng về lớp sơn này và vai trò của nó trong kỹ thuật thếp, có thể xem bài Sơn Cầm Là Gì? Vai Trò Trong Kỹ Thuật Thếp Vàng Đồ Thờ.

Dát vàng có phải lúc nào cũng là sơn son thếp vàng?

Không.

“Dát vàng” có thể được sử dụng trong nhiều phương án hoàn thiện khác nhau.

Ví dụ, một sản phẩm có nền sơn PU vẫn có thể được dát vàng thật 24K tại một số chi tiết để tạo điểm nhấn.

Trong khi đó, với hệ thống sơn son thếp vàng, vàng thật có thể được sử dụng trên chữ của hoành phi, câu đối, cuốn thư hoặc các chi tiết chạm của cửa võng, Thiều Châu và nhiều hạng mục đồ thờ khác.

Do đó, dát vàng không đối lập với PU. PU và sơn son thếp vàng là những hệ hoàn thiện khác nhau; việc sử dụng vàng thật là một phần của phương án hoàn thiện trên từng sản phẩm.

“Dát vàng 24K” nên hiểu như thế nào?

Khi một sản phẩm được giới thiệu là dát vàng 24K, có thể hiểu đơn giản rằng vật liệu vàng dùng để hoàn thiện được xác định là vàng 24K.

Nhưng câu này vẫn chưa cho biết:

• lá vàng to hay nhỏ;
• vàng quỳ truyền thống hay vàng lá công nghiệp;
• thếp toàn bộ hay thếp điểm;
• lượng vàng sử dụng bao nhiêu;
• nền bên dưới được xử lý theo phương pháp nào.

Vì vậy, khi đặt hàng có giá trị lớn, khách hàng nên hỏi rõ các thông tin trên thay vì chỉ dựa vào cụm từ “dát vàng 24K”.

Phần 24K nói về độ tinh khiết của vàng; còn quy cách lá vàng và phương pháp hoàn thiện cần được xác định riêng. Đây cũng là nội dung đã được phân tích trong bài Dát Vàng 24K Là Gì? Vàng 24K Có Phải Vàng Ta Không?.

Khách hàng nên dùng từ “dát vàng” hay “thếp vàng”?

Cả hai đều có thể sử dụng, nhưng mục đích giao tiếp khác nhau.

Khi tìm kiếm hoặc trao đổi với khách hàng

Dát vàng là cách gọi dễ hiểu và gần với ngôn ngữ tìm kiếm hiện nay. Vì vậy, các cụm như “dát vàng đồ thờ”, “dát vàng 24K”, “dát vàng đồ thờ cũ” rất tự nhiên trong giao tiếp với khách hàng.

Khi nói về nghề và kỹ thuật truyền thống

Thếp vàng phù hợp hơn khi nói về kỹ thuật sơn son thếp vàng, nghề truyền thống và các công đoạn mà người thợ thực hiện.

Đặc biệt trong nội dung chuyên môn, việc sử dụng đúng thuật ngữ giúp phân biệt rõ công đoạn thếp vàng với vật liệu vàng và hệ thống hoàn thiện của sản phẩm.

Vì sao cần hiểu đúng hai cách gọi này khi xem báo giá?

Khi hỏi giá, khách hàng có thể gặp những cách diễn đạt khác nhau như:

• giá dát vàng;
• giá thếp vàng;
• giá dát vàng 24K;
• giá thếp vàng 24K;
• giá vàng quỳ;
• giá vàng lá.

Những cụm từ này không nên được xem là những sản phẩm hoàn toàn khác nhau.

Muốn so sánh chính xác, cần quay về những yếu tố thực tế: giá vàng tại thời điểm thực hiện, lượng vàng sử dụng, vị trí cần thếp, loại lá vàng, phần nền và công hoàn thiện.

Nếu quan tâm riêng đến cách hình thành chi phí, có thể xem thêm bài Dát Vàng Đồ Thờ Giá Bao Nhiêu? Cách Tính Chi Phí Thực Tế.

Cách Đồ Thờ Sơn Đồng Trần Hùng sử dụng hai thuật ngữ

Tại Đồ Thờ Sơn Đồng Trần Hùng, chúng tôi sử dụng cả hai cách gọi tùy ngữ cảnh.

Dát vàng được sử dụng khi trao đổi với khách hàng về dịch vụ và nhu cầu hoàn thiện sản phẩm.

Thếp vàng được sử dụng khi nói về kỹ thuật nghề, đặc biệt trong các nội dung liên quan đến sơn son thếp vàng truyền thống.

Hai cách gọi này không dùng để phân biệt vàng thật với vàng giả, cũng không dùng để phân biệt vàng lá nhỏ với vàng lá to.

Với từng đơn hàng, xưởng xác định cụ thể loại vàng, vị trí thếp, lượng vàng dự kiến sử dụng, tình trạng nền và phương pháp hoàn thiện trước khi thực hiện.

Với những đơn hàng sử dụng lượng vàng lớn, khách hàng có thể theo dõi vật liệu và quá trình thực hiện tại xưởng. Trường hợp phù hợp, xưởng cũng có thể bố trí thợ thi công trực tiếp tại nhà đối với đồ thờ cũ hoặc những hạng mục lớn, khó tháo dỡ.

Tóm lại: dát vàng và thếp vàng khác nhau ở cách gọi, không phải ở loại vàng

Dát vàng là cách gọi phổ biến, dễ hiểu đối với khách hàng hiện nay.

Thếp vàng là cách gọi mang tính nghề nghiệp và truyền thống, đặc biệt gắn với kỹ thuật sơn son thếp vàng.

Cả hai đều không phải tên của một loại vàng cụ thể.

24K nói về độ tinh khiết của vàng; vàng quỳ, vàng lá nhỏ và vàng lá to nói về quy cách vật liệu; còn dát/thếp vàng nói về việc đưa lá vàng lên bề mặt sản phẩm.

Hiểu được ba lớp khái niệm này sẽ giúp khách hàng không bị nhầm khi lựa chọn vật liệu, đọc báo giá hoặc trao đổi với xưởng về phương án hoàn thiện đồ thờ.