Ngai Thờ Và Ỷ Thờ Khác Nhau Thế Nào? Cách Phân Biệt

Ngai thờ và Ỷ thờ khác nhau thế nào?

Ngai thờ và ỷ thờ khác nhau thế nào? Đây là câu hỏi rất dễ gặp khi gia đình chuẩn bị làm bài vị, phục dựng gian thờ cũ hoặc chọn đồ thờ mới.

Hai sản phẩm có một số điểm gần nhau:

Đều là đồ thờ bằng gỗ.
Đều có thể sử dụng cùng bài vị.
Đều thường nằm ở lớp phía trong của gian thờ.
Đều có thể được chạm và hoàn thiện theo nhiều phong cách.

Nhưng ngai thờ và ỷ thờ không phải cùng một sản phẩm.

Sự khác nhau dễ nhận biết nhất nằm ở:

hình dáng → cấu tạo → tỷ lệ → mức độ tạo khối.

Ngoài ra còn phải xét nếp thờ của từng gia đình.

Không nên chỉ dựa vào một công thức:

“Con trưởng dùng ngai, con thứ dùng ỷ.”

để quyết định.

Mục lục

1. Ngai Thờ Là Gì? Vị Trí Và Hình Thức

Ngai thờ là một dạng đồ thờ có hình thức mang dáng ngai, thường tạo cảm giác cao và trang trọng hơn.

Tùy từng mẫu, ngai có thể có:

Phần tựa phía sau.
Hai bên tay/ngách.
Mặt đặt bài vị.
Chân.
Nhiều lớp hoa văn.

Mẫu đơn giản và mẫu làm kỹ có thể chênh nhau rất nhiều về mức độ chạm.

Ngai có thể được sử dụng trong:

Gian thờ gia tiên.
Nhà thờ họ.
Không gian thờ đã có nếp bố trí ngai từ trước.

Nhưng không nên viết rằng ngai chỉ được phép dùng cho một đối tượng duy nhất.

Nếu gia đình đang phục dựng một gian thờ cũ thì nên nhìn vào:

ảnh cũ → ngai cũ → bài vị → bố cục hiện có

trước khi quyết định thay đổi.

2. Ỷ Thờ Là Gì? Khác Gì Với Ngai Thờ?

Ỷ thờ là dạng đồ thờ có hình thức gần với một chiếc ghế tựa.

Tùy mẫu có thể gồm:

Lưng.
Mặt.
Chân.
Hai bên tay hoặc hồi.
Hoa văn trang trí.

Ỷ thường gọn về hình thức hơn nhiều mẫu ngai, nhưng không có nghĩa ỷ luôn đơn giản.

Có những chiếc ỷ:

Chạm rất kỹ.
Có nhiều lớp.
Sơn son thếp vàng.
Hoàn thiện giả cổ.

Vì vậy ngai = cầu kỳ, ỷ = đơn giản cũng không phải cách phân biệt chính xác tuyệt đối.

Nếu muốn tìm hiểu riêng về ỷ, xem:

[Ỷ thờ là gì? Ý nghĩa và cách sử dụng →]

3. Ngai Thờ Và Ỷ Thờ Khác Nhau Thế Nào?

Có thể so sánh nhanh:

Tiêu chí	Ngai thờ	Ỷ thờ
Hình thức	Dáng ngai rõ	Gần dáng ghế tựa
Kết cấu	Thường tạo khối cao hơn tùy mẫu	Thường gọn hơn
Hoa văn	Có thể nhiều lớp, chạm kỹ	Từ đơn giản đến chạm kỹ
Bài vị	Có thể sử dụng cùng	Có thể sử dụng cùng
Kích thước	Tính theo bàn, bài vị, không gian	Tính theo bàn, bài vị, không gian
Chất liệu	Mít, dổi, gụ, hương… tùy mẫu	Mít, dổi, gụ, hương… tùy mẫu
Hoàn thiện	Son thếp, giả cổ, PU tùy gỗ	Son thếp, giả cổ, PU tùy gỗ
Cách lựa chọn	Theo nếp thờ và bố cục	Theo nếp thờ và bố cục

Điểm dễ nhận ra nhất vẫn là:

Ngai nhìn theo hình thức của một chiếc ngai; ỷ gần hình thức chiếc ghế tựa.

Còn việc sản phẩm nào “cao hơn”, “được phép cho ai” cần hết sức thận trọng vì cách sử dụng không hoàn toàn giống nhau giữa mọi gia đình và dòng họ.

Ngai Thờ Và Ỷ Thờ Có Phải Chỉ Khác Nhau Ở Con Trưởng – Con Thứ?

Không.

Đây là một cách giải thích khá phổ biến nhưng quá đơn giản.

Trong một số nếp thờ hoặc quy ước của từng gia đình, dòng họ, có thể tồn tại sự phân biệt về vai trò hoặc vị trí.

Tuy nhiên không nên từ đó suy ra:

mọi con trưởng bắt buộc dùng ngai

và:

mọi con thứ bắt buộc dùng ỷ.

Nếu gia đình đã có nếp thờ lâu đời thì nên giữ theo nếp đó.

Nếu đang làm mới hoàn toàn thì trước hết nên phân biệt đúng sản phẩm và bố cục.

Nhà Thờ Họ Có Phải Bắt Buộc Dùng Ngai Không?

Không nên trả lời bằng một quy tắc bắt buộc.

Nhà thờ họ có nhiều kiểu bố trí khác nhau.

Có nơi sử dụng:

Ngai.
Khám.
Bài vị.
Các lớp bàn thờ.

Có nơi bố cục khác.

Nếu đang phục dựng nhà thờ họ cũ, ưu tiên tốt nhất là:

Ảnh cũ.
Đồ cũ còn lại.
Quy ước của họ.
Kết cấu gian thờ.

thay vì thay toàn bộ theo một bài hướng dẫn chung.

Gia Đình Con Thứ Có Dùng Ngai Được Không?

Không nên chỉ dựa vào thứ bậc con trong gia đình để trả lời.

Nếu gia đình có quy ước từ trước thì giữ theo nếp đó.

Nếu không có, cần xem:

Mẫu muốn làm.
Bài vị.
Gian thờ.
Bố cục.
Các đồ đang có.

Đây là cách tư vấn phù hợp hơn việc tạo ra một “luật” chung.

Có Nên Dùng Ỷ Thờ Thay Ngai Thờ Không?

Nếu đang có một chiếc ngai cũ trong bộ thờ truyền lại, không nên thay chỉ vì ỷ nhỏ hoặc rẻ hơn.

Trước hết cần xác định:

Ngai có còn sử dụng được không?
Gia đình muốn phục chế hay thay mới?
Bài vị hiện tại có đi cùng ngai không?
Toàn bộ bộ thờ đang theo bố cục nào?

Ngược lại, nếu đang làm mới hoàn toàn và gia đình không có quy ước cũ, có thể xem cả ngai và ỷ rồi lựa chọn theo:

mẫu + tỷ lệ + bài vị + không gian.

Ngai Và Ỷ Có Đều Dùng Để Đặt Bài Vị Không?

Cả hai đều có thể được sử dụng cùng bài vị.

Nhưng không nên chỉ lấy bài vị làm tiêu chí để cho rằng hai sản phẩm giống nhau.

Một điểm quan trọng hơn là tỷ lệ giữa bài vị và sản phẩm.

Nếu bài vị lớn mà ngai/ỷ nhỏ:

Bài vị che hoa văn.
Mất tỷ lệ.

Nếu bài vị quá nhỏ:

Bị lọt.
Phần giữa trống.

Khi làm mới cả bộ, nên tính:

ngai hoặc ỷ + bài vị

cùng lúc.

Ngai Thờ Và Ỷ Thờ Khác Nhau Về Kích Thước Không?

Không có quy tắc:

ngai luôn lớn X cm
ỷ luôn nhỏ Y cm.

Kích thước phụ thuộc:

Kiểu mẫu.
Bài vị.
Bàn thờ.
Không gian.
Các đồ xung quanh.

Một chiếc ngai nhỏ vẫn có thể nhỏ hơn một chiếc ỷ làm theo mẫu lớn.

Vì vậy đừng dùng kích thước làm tiêu chí duy nhất để phân biệt hai loại.

Cách Chọn Kích Thước Ngai Hoặc Ỷ

Trước tiên đo:

Chiều rộng bàn thờ.
Chiều sâu mặt bàn.
Kích thước bài vị.
Khoảng cao phía sau.
Kích thước khám nếu có.

Sau đó mới lựa chọn tỷ lệ.

Nếu muốn tham khảo Lỗ Ban thì điều chỉnh sau khi đã có khoảng kích thước hợp lý, không nên chọn con số Lỗ Ban trước rồi ép sản phẩm theo.

Ngai Và Ỷ Nên Làm Bằng Gỗ Gì?

Cả hai đều có thể sử dụng các loại gỗ phù hợp với đồ thờ.

Gỗ mít

Phù hợp nhiều mẫu đục chạm.

Có thể:

Sơn son thếp vàng.
Giả cổ.
PU.

Gỗ dổi

Nhẹ, dẻo, thuận lợi cho chạm.

Tại Đồ Thờ Trần Hùng, dổi dùng:

Sơn son thếp vàng.
Giả cổ.

Không làm PU.

Gỗ gụ, gỗ hương

Có thể cân nhắc nếu muốn bề mặt màu gỗ và vân trở thành điểm đáng chú ý.

Không cần chọn gỗ dựa vào quan niệm:

loại đắt nhất = phù hợp nhất.

Nên chọn theo:

mẫu + hoàn thiện + ngân sách.

ỷ thờ gỗ mít giả cổ — Mẫu ỷ thờ gỗ mít sơn giả cổ

Sơn Son Thếp Vàng Trên Ngai Và Ỷ

Với phương án sơn son thếp vàng:

hoa văn được thếp vàng, còn phần son nằm ở nền, khe, cạnh và phần âm.

Điều quan trọng là đồng bộ.

Nếu:

Bàn thờ.
Hoành phi.
Câu đối.
Cửa võng.

đã cùng sơn son thếp vàng thì ngai hoặc ỷ nên được cân màu theo tổng thể đó.

Ngai, Ỷ Sơn Giả Cổ

Giả cổ phù hợp với không gian cần tông trầm.

Vàng trên hoa văn có thể được làm xỉn hơn, giữ một số chi tiết sáng tạo điểm nhấn.

Nếu toàn bộ bộ thờ đã giả cổ thì làm ngai/ỷ theo cùng phong cách thường tự nhiên hơn.

Ngai, Ỷ Có Làm PU Được Không?

Phụ thuộc loại gỗ.

Ví dụ:

Gỗ mít có thể PU.
Gụ, hương có thể lựa chọn cách hoàn thiện màu gỗ phù hợp.
Gỗ dổi tại xưởng không làm PU.

Không nên áp cùng một cách hoàn thiện cho mọi loại gỗ.

Khi Nào Nên Chọn Ngai?

Có thể cân nhắc ngai khi:

Gia đình đã có ngai và muốn phục dựng.
Nhà thờ họ đang sử dụng bố cục ngai.
Mẫu ngai phù hợp với bài vị.
Không gian đủ tỷ lệ.
Gia đình muốn giữ hình thức sản phẩm này.

Khi Nào Nên Chọn Ỷ?

Có thể cân nhắc ỷ khi:

Gia đình đã có ỷ cũ.
Mẫu ỷ phù hợp hơn với bàn.
Cần một bố cục gọn hơn.
Muốn làm đồng bộ ỷ và bài vị.
Gia đình đang giữ nếp sử dụng ỷ từ trước.

Không Biết Nhà Mình Nên Dùng Ngai Hay Ỷ Thì Làm Thế Nào?

Đừng quyết định chỉ bằng câu:

“Tôi là con trưởng hay con thứ?”

Hãy gửi cho người làm:

Ảnh toàn bộ bàn thờ.
Ảnh đồ thờ cũ nếu còn.
Kích thước bàn.
Bài vị.
Mẫu đang thích.

Nếu dòng họ có nếp thờ rõ ràng, hãy nói ngay từ đầu để giữ đúng bố cục gia đình đang sử dụng.

Xem Mẫu Ngai Thờ Và Ỷ Thờ

Nếu bạn đã hiểu sự khác nhau và muốn chuyển sang xem sản phẩm, website có danh mục riêng:

[NGAI THỜ – NGAI Ỷ →]

Đây nên là trang phục vụ intent sản phẩm và đặt làm, thay vì kéo bài so sánh này thành một trang bán hàng thứ hai. Danh mục này hiện được website tổ chức riêng trong hệ thống Đồ Thờ Sơn Đồng.

Nếu chỉ muốn xem nhiều kiểu ỷ:

[Các mẫu ỷ thờ gia tiên đẹp →]

Nếu quan tâm chất liệu:

[Ỷ thờ gỗ mít →]

Vì Sao Nên Duyệt Mộc Trước Khi Sơn?

Dù chọn ngai hay ỷ, nếu đặt làm theo yêu cầu thì nên kiểm tra phần mộc trước khi hoàn thiện.

Có thể kiểm tra:

Loại gỗ.
Kích thước.
Hoa văn.
Độ sâu chạm.
Quy cách.
Tỷ lệ với bài vị.

Sau khi xác nhận mới chuyển sang:

Sơn son thếp vàng.
Giả cổ.
PU nếu phù hợp.

Đây cũng là cách để khách hàng nhìn rõ sản phẩm mình đang đặt trước khi lớp hoàn thiện che phần lớn bề mặt gỗ.

Đặt Làm Ngai Thờ – Ỷ Thờ Tại Sơn Đồng

Đồ Thờ Trần Hùng nhận làm ngai thờ, ỷ thờ, bài vị và các hạng mục đồ thờ gỗ theo mẫu và kích thước thực tế.

Khách hàng có thể gửi:

Ảnh mẫu.
Ảnh gian thờ.
Kích thước bàn.
Kích thước bài vị.
Loại gỗ.
Kiểu hoàn thiện.

Sau khi thống nhất:

mẫu → kích thước → gỗ → mộc → duyệt mộc → hoàn thiện.

Đồ Thờ Trần Hùng

Sơn Đồng – Hoài Đức – Hà Nội

Hotline/Zalo: 0986 161 623

Câu Hỏi Thường Gặp

Ngai thờ và ỷ thờ khác nhau thế nào?

Khác biệt dễ nhận biết nhất là hình thức: ngai có dáng ngai rõ hơn, trong khi ỷ gần với hình thức chiếc ghế tựa. Cấu tạo và tỷ lệ cụ thể thay đổi theo từng mẫu.

Ngai và ỷ có đều đặt bài vị được không?

Cả hai đều có thể sử dụng cùng bài vị tùy bố cục.

Con trưởng có bắt buộc dùng ngai không?

Không nên coi đó là quy tắc áp dụng cho tất cả gia đình. Nếu dòng họ có nếp riêng thì nên giữ theo nếp đó.

Con thứ có bắt buộc dùng ỷ không?

Không. Con thứ có thể sử dụng ỷ trong nhiều cách bố trí nhưng không nên biến điều đó thành một quy định bắt buộc.

Có thể thay ngai bằng ỷ không?

Có thể trong một phương án làm mới nếu phù hợp, nhưng nếu đang có bộ đồ thờ cũ truyền lại thì nên xem toàn bộ bố cục trước khi thay.

Ngai có lớn hơn ỷ không?

Không nhất thiết. Kích thước phụ thuộc từng mẫu và không gian.

Ngai hay ỷ đẹp hơn?

Không có loại nào đẹp hơn tuyệt đối. Quan trọng là sản phẩm nào phù hợp với bài vị, bàn thờ và tổng thể gian thờ.

Nên làm ngai, ỷ bằng gỗ gì?

Có thể sử dụng mít, dổi, gụ, hương hoặc gỗ phù hợp khác tùy mẫu và phương án hoàn thiện.

Có nên duyệt mộc trước khi sơn?

Nên với sản phẩm đặt làm. Giai đoạn này giúp kiểm tra gỗ, quy cách, hoa văn và tỷ lệ rõ nhất.

Kết Luận

Vậy ngai thờ và ỷ thờ khác nhau thế nào?

Điểm dễ nhận ra nhất nằm ở hình thức sản phẩm:

Ngai thờ mang dáng ngai rõ hơn.

Ỷ thờ gần với hình thức chiếc ghế tựa.

Nhưng khi chọn thực tế, đừng chỉ nhìn tên gọi.

Cần xem thêm:

Bài vị.
Kích thước bàn.
Bố cục gian thờ.
Đồ thờ cũ.
Mẫu hoa văn.
Loại gỗ.
Cách hoàn thiện.
Nếp riêng của gia đình hoặc dòng họ.

Đặc biệt, không nên đơn giản hóa toàn bộ sự khác nhau thành “con trưởng dùng ngai – con thứ dùng ỷ”.

Nếu đang có bộ đồ thờ truyền lại, nên giữ và phục dựng theo bố cục cũ nếu phù hợp.

Nếu làm mới hoàn toàn, hãy lựa chọn theo:

nếp thờ + mẫu + tỷ lệ + bài vị + không gian thực tế.

[XEM CÁC MẪU NGAI THỜ – NGAI Ỷ →]

Tin Tức