“Sơn Đồng là làng nghề điêu khắc gỗ và sơn son thếp vàng truyền thống tại Hà Nội, nổi tiếng với chế tác tượng Phật, đồ thờ và vừa được công nhận là thành viên Mạng lưới Thủ công Sáng tạo Thế giới năm 2026.”
Hành trình đưa tinh hoa đồ thờ Việt Nam vươn tầm quốc tế
Tối ngày 08/5, tại Hoàng thành Thăng Long, không khí của cộng đồng làng nghề Việt Nam trở nên đặc biệt hơn bao giờ hết khi làng nghề điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng chính thức đón nhận danh hiệu thành viên Mạng lưới các Thành phố Thủ công Sáng tạo Thế giới.
Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân Sơn Đồng mà còn là dấu mốc quan trọng đối với nghề chế tác đồ thờ, tượng Phật và nghệ thuật sơn son thếp vàng truyền thống của Việt Nam trên hành trình hội nhập quốc tế.
Trong ánh đèn rực rỡ của Hoàng thành Thăng Long, giữa tiếng trống hội và những tràng pháo tay kéo dài, nhiều nghệ nhân Sơn Đồng đã xúc động khi chứng kiến nghề tổ truyền qua hàng chục thế hệ hôm nay được thế giới ghi nhận.
Sơn Đồng – Làng nghề đồ thờ nổi tiếng nghìn năm của Việt Nam
Sơn Đồng từ lâu đã được biết đến là một trong những làng nghề điêu khắc gỗ, tạc tượng và sơn son thếp vàng nổi tiếng nhất cả nước.
Theo Ngọc phả Thần tích, vào năm Thái Bình thứ sáu (976) đời Tiền Lê, Đức Thánh Đào Trực đã đến vùng đất Sơn Đồng, truyền dạy nghề tạc tượng, đục chạm hoành phi câu đối, sơn son thếp vàng cho người dân nơi đây. Từ đó, nghề thủ công mỹ nghệ Sơn Đồng được gìn giữ và phát triển suốt hơn một nghìn năm lịch sử.
Ngày nay, nhắc đến đồ thờ Sơn Đồng, người ta nghĩ ngay đến những pho tượng Phật uy nghiêm, những bức hoành phi câu đối chạm trổ tinh xảo hay những bộ án gian, cuốn thư mang đậm hồn cốt văn hóa Việt.
Mỗi sản phẩm đều được tạo nên từ đôi bàn tay tài hoa của người nghệ nhân, kết hợp giữa kỹ thuật điêu khắc truyền thống và chiều sâu văn hóa tâm linh dân tộc.
Vì sao Sơn Đồng được công nhận là Làng nghề Thủ công Sáng tạo Thế giới?
Trong quá trình thẩm định để trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố Thủ công Sáng tạo Thế giới, Sơn Đồng đã gây ấn tượng mạnh với các chuyên gia quốc tế nhờ chiều sâu văn hóa, kỹ thuật chế tác tinh xảo và khả năng phát triển bền vững của làng nghề.
Không chỉ sở hữu kho tư liệu cổ quý giá với hàng trăm mẫu hoa văn, sắc phong và hiện vật lịch sử, Sơn Đồng còn khiến đoàn thẩm định đánh giá cao bởi quy mô sản xuất và đội ngũ nghệ nhân giàu kinh nghiệm.
Hiện nay, làng nghề có khoảng 700 hộ sản xuất, 26 nghệ nhân cùng hơn 50 thợ giỏi đang trực tiếp gìn giữ và phát triển nghề truyền thống.
Các chuyên gia nhận định rằng Sơn Đồng không chỉ đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của một làng nghề thủ công sáng tạo thế giới mà ở nhiều phương diện còn vượt trội về khả năng bảo tồn bản sắc văn hóa gắn với đổi mới sáng tạo.
Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Nguyễn Xuân Lưu khẳng định đây là dấu mốc quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy tinh hoa nghề thủ công truyền thống của Thủ đô, đồng thời mở ra cơ hội lớn để quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Nghề tạc tượng Sơn Đồng – Nơi mỗi nhát đục đều mang linh hồn văn hóa Việt
Điều làm nên sự khác biệt của Sơn Đồng không chỉ nằm ở tuổi nghề hàng nghìn năm mà còn ở tinh thần giữ nghề bền bỉ của các thế hệ nghệ nhân.
Đi dọc những con ngõ nhỏ trong làng, tiếng đục chạm gỗ vẫn vang lên mỗi ngày. Mùi gỗ mít mới, lớp sơn ta, những lá vàng quỳ óng ánh… tạo nên không gian rất riêng mà hiếm nơi nào còn giữ được.
Nhiều gia đình tại Sơn Đồng đã gắn bó với nghề suốt ba, bốn thế hệ. Trẻ nhỏ lớn lên giữa xưởng tượng, quen với hình ảnh ông cha ngồi tỉ mỉ thếp vàng từng họa tiết hay thức trắng đêm hoàn thiện pho tượng trước ngày giao khách.
Có những nghệ nhân dành hàng tháng trời chỉ để hoàn thiện ánh mắt của tượng Phật, bởi với họ, mỗi tác phẩm không đơn thuần là sản phẩm thủ công mà còn là nơi gửi gắm tâm linh và tinh thần văn hóa Việt Nam.
Chính chiều sâu ấy đã giúp đồ thờ Sơn Đồng tạo được vị thế riêng trên thị trường trong nước và quốc tế.
Đồ thờ Sơn Đồng bước vào thời đại hội nhập quốc tế
Việc trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố Thủ công Sáng tạo Thế giới không chỉ mang ý nghĩa danh hiệu mà còn mở ra giai đoạn phát triển mới cho làng nghề Sơn Đồng.
Theo ông Cao Văn Tâm, đây vừa là niềm tự hào nhưng cũng đi kèm trách nhiệm rất lớn trong việc bảo tồn và phát triển nghề truyền thống theo hướng hiện đại và bền vững.
Một trong những thách thức lớn hiện nay là làm sao để sản phẩm thủ công truyền thống phù hợp hơn với thị hiếu quốc tế nhưng vẫn giữ được tinh hoa văn hóa Việt.
Đặc biệt, khách hàng từ châu Âu, châu Mỹ hay nhiều thị trường quốc tế ngày càng quan tâm đến sản phẩm thủ công mang tính nghệ thuật, cá nhân hóa và có chiều sâu văn hóa.
Điều này buộc các nghệ nhân Sơn Đồng phải không ngừng đổi mới tư duy sáng tạo, cải tiến mẫu mã, cập nhật xu hướng thẩm mỹ toàn cầu nhưng vẫn giữ được hồn cốt của nghề tạc tượng truyền thống.
Nghệ nhân Nguyễn Thanh Sơn chia sẻ rằng việc đưa sản phẩm Sơn Đồng ra thế giới đồng nghĩa với việc thay đổi cách tiếp cận sản xuất, từ kỹ thuật chế tác cho tới tiêu chuẩn hoàn thiện sản phẩm.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là giữ được bản sắc riêng của nghề thủ công Sơn Đồng – thứ đã tồn tại suốt hàng nghìn năm qua.
Sơn Đồng chuyển mình trong kỷ nguyên số
Không dừng lại ở việc giữ nghề, Sơn Đồng hiện đang từng bước ứng dụng công nghệ vào phát triển làng nghề.
Địa phương đang triển khai xây dựng ứng dụng bản đồ số nhằm phục vụ phát triển du lịch làng nghề và số hóa dữ liệu về các công trình văn hóa, sản phẩm đặc sắc cũng như tư liệu sản xuất truyền thống.
Đây được xem là bước đi quan trọng giúp làng nghề Sơn Đồng tiếp cận thế hệ trẻ, mở rộng quảng bá trên nền tảng số và nâng cao khả năng kết nối với thị trường toàn cầu.
Sự kết hợp giữa tinh hoa thủ công truyền thống và công nghệ hiện đại đang mở ra hướng phát triển bền vững hơn cho nghề chế tác đồ thờ Việt Nam trong tương lai.
Sơn Đồng – Chạm tay vào di sản văn hóa thế giới
Từ ngày 08/5 đến 10/5, tại Hoàng thành Thăng Long diễn ra chuỗi hoạt động trưng bày, trình diễn và tạo tác sản phẩm thủ công mỹ nghệ tiêu biểu của Hà Nội và nhiều tỉnh thành trên cả nước.
Trong không gian ấy, Sơn Đồng trở thành điểm nhấn đặc biệt với những tác phẩm tượng Phật, đồ thờ, hoành phi câu đối và nghệ thuật sơn son thếp vàng mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.
Danh hiệu Làng nghề Thủ công Sáng tạo Thế giới không chỉ là sự ghi nhận dành cho quá khứ mà còn là lời khẳng định cho tương lai của Sơn Đồng – nơi nghề truyền thống vẫn đang tiếp tục được gìn giữ, sáng tạo và lan tỏa mạnh mẽ trong thời đại mới.
Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng đục chạm của người thợ Sơn Đồng vẫn vang lên mỗi ngày như nhịp đập bền bỉ của một làng nghề nghìn năm tuổi – nơi tinh hoa đồ thờ Việt Nam đang từng bước vươn mình ra thế giới.
FAQ – Những câu hỏi nhiều người tìm kiếm về làng nghề Sơn Đồng
Sơn Đồng nổi tiếng với nghề gì?
Sơn Đồng nổi tiếng với nghề điêu khắc gỗ, chế tác tượng Phật, đồ thờ và nghệ thuật sơn son thếp vàng truyền thống.
Làng nghề Sơn Đồng ở đâu?
Sơn Đồng thuộc huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, là một trong những làng nghề thủ công mỹ nghệ lâu đời nhất miền Bắc.
Vì sao Sơn Đồng được công nhận quốc tế?
Sơn Đồng được đánh giá cao nhờ lịch sử nghề truyền thống hơn 1000 năm, kỹ thuật chế tác tinh xảo, khả năng bảo tồn văn hóa và đổi mới sáng tạo trong thời đại hiện đại.
Đồ thờ Sơn Đồng có gì đặc biệt?
Đồ thờ Sơn Đồng nổi bật bởi kỹ thuật chạm khắc tinh xảo, sơn son thếp vàng thủ công và chiều sâu văn hóa tâm linh Việt Nam được thể hiện trong từng sản phẩm.
