Khi đã chọn được kiểu bàn thờ như Án gian, Ô Sa, Sập thờ, Tam cấp, Chấp tải hay Tủ thờ, câu hỏi tiếp theo của rất nhiều gia đình là:
Bàn thờ nên làm bằng gỗ gì?
Gỗ mít, gỗ gụ, gỗ hương và gỗ dổi đều có thể được sử dụng trong chế tác đồ thờ, nhưng mỗi loại lại phù hợp với một cách làm khác nhau.
Có người muốn một bộ bàn thờ đục chạm nhiều, sau đó sơn son thếp vàng. Có người lại thích màu nâu trầm, muốn nhìn thấy vân gỗ và chọn phun PU. Một số gia đình ưu tiên hàng kỹ, đục sâu; trong khi người khác muốn mẫu gọn, ít hoa văn nhưng sử dụng chất gỗ đẹp.
Vì vậy, không nên hỏi đơn giản:
“Gỗ nào tốt nhất?”
Mà nên xác định:
Loại gỗ nào phù hợp nhất với mẫu bàn, cách hoàn thiện và mức đầu tư của gia đình?
Đây là cách lựa chọn thực tế hơn khi đặt làm bàn thờ gỗ.
So sánh nhanh gỗ mít, gụ, hương và dổi làm bàn thờ
| Tiêu chí | Gỗ mít | Gỗ dổi | Gỗ gụ | Gỗ hương |
|---|---|---|---|---|
| Đục chạm đồ thờ | Rất phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp |
| Sơn son thếp vàng | Phù hợp | Phù hợp | Có thể làm tùy phương án | Có thể làm tùy phương án |
| Sơn giả cổ | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp theo mẫu |
| Phun PU | Có | Không dùng | Rất phù hợp | Rất phù hợp |
| Vân gỗ khi làm PU | Không nổi đẹp bằng gụ, hương | Không áp dụng | Đẹp, màu trầm | Nổi rõ, dễ tạo điểm nhấn |
| Phù hợp bàn chạm nhiều | Tốt | Tốt | Có thể | Có thể, nhưng nên giữ khoảng nền nếu muốn thấy vân |
| Mức đầu tư | Dễ cân đối | Tùy quy cách | Cao hơn tùy loại | Thường cao hơn |
Bảng trên chỉ giúp lựa chọn nhanh. Chất lượng cuối cùng của chiếc bàn vẫn phụ thuộc rất nhiều vào phôi gỗ, độ dày, kết cấu và số công chế tác.
Bàn thờ gỗ mít – lựa chọn phổ biến cho đồ thờ đục chạm
Gỗ mít là một trong những loại gỗ rất quen thuộc trong nghề đồ thờ.
Điểm mạnh của gỗ mít nằm ở khả năng phù hợp với các sản phẩm có nhiều chi tiết chạm như:
Gỗ thuận lợi cho người thợ tạo các hoa văn như rồng, Tứ Linh, Tứ Quý, Mai Điểu, hoa sen, Ngũ Phúc và nhiều mẫu truyền thống khác.
Bàn thờ gỗ mít hoàn thiện màu gì?
Gỗ mít có thể làm theo cả ba hướng:
Sơn son thếp vàng, sơn giả cổ hoặc phun PU.
Đây là một ưu điểm lớn vì gia đình có nhiều lựa chọn về màu hoàn thiện.
Nếu làm bàn thờ theo phong cách truyền thống, đặc biệt là các bộ có nhiều hoa văn, gỗ mít sơn son thếp vàng là phương án đáng cân nhắc.
Nếu thích màu trầm hơn có thể làm giả cổ.
Gỗ mít cũng có thể phun PU, nhưng cần hiểu đúng một điểm:
Vân gỗ mít không nổi và đẹp như gỗ gụ hoặc gỗ hương.
Do đó, nếu chọn gỗ mít rồi làm PU, điểm nổi bật của chiếc bàn thường nằm nhiều hơn ở kiểu dáng, tỷ lệ và phần đục chạm, chứ không phải ở việc khoe vân gỗ.
Khi nào nên chọn gỗ mít?
Gỗ mít đặc biệt phù hợp khi gia đình muốn một bộ bàn thờ truyền thống, có nhiều chi tiết đục chạm, muốn làm sơn son thếp vàng hoặc giả cổ và cần cân đối mức đầu tư.
Đây cũng là lựa chọn thuận lợi nếu cần làm đồng bộ nhiều hạng mục như bàn thờ, cửa võng, hoành phi câu đối hoặc cuốn thư câu đối cùng chất liệu và cách hoàn thiện.
Bàn thờ gỗ dổi – phù hợp sơn son thếp vàng và giả cổ
Gỗ dổi cũng được sử dụng để chế tác đồ thờ, đặc biệt với những sản phẩm cần đục chạm.
Tuy nhiên, cần lưu ý một điểm rất quan trọng khi lựa chọn gỗ dổi:
Gỗ dổi không sử dụng cho phương án phun PU.
Với bàn thờ gỗ dổi, hai hướng hoàn thiện phù hợp là:
Sơn son thếp vàng hoặc sơn giả cổ.
Điều này nên được xác định ngay khi khách hàng chọn gỗ.
Nếu gia đình đã quyết định muốn một chiếc bàn thờ màu nâu PU để giữ màu gỗ, thì không nên chọn dổi rồi mới tìm cách thay đổi cách hoàn thiện sau.
Gỗ dổi phù hợp với kiểu bàn nào?
Có thể sử dụng cho nhiều loại bàn thờ truyền thống, nhất là sản phẩm có phần chạm như Án gian, Ô Sa, Sập thờ hoặc các bộ dùng trong nhà thờ họ, từ đường.
Với mẫu hàng kỹ, vẫn cần chú ý phôi phải đủ dày để người thợ có không gian đục sâu và tạo nhiều lớp.
Tên loại gỗ không thể thay thế cho quy cách.
Một bộ làm bằng dổi nhưng phôi mỏng và chạm nông chưa chắc có giá trị chế tác bằng một bộ gỗ khác được làm đủ dày và sửa tay cẩn thận.
Bàn thờ gỗ gụ – phù hợp người thích màu nâu trầm và vân gỗ
Nếu gia đình muốn bàn thờ có màu gỗ làm chủ đạo thay vì phủ son vàng, gỗ gụ là một lựa chọn rất đáng cân nhắc.
Gụ phù hợp với:
Phun PU, PU điểm vàng và sơn giả cổ.
Điểm đáng chú ý là khi làm PU, màu và bề mặt gỗ có thể trở thành một phần quan trọng của thẩm mỹ sản phẩm.
Do đó, cách thiết kế bàn gụ thường nên khác một chút so với những mẫu gỗ mít dự kiến sơn son thếp vàng.
Có nên chạm kín bàn thờ gỗ gụ không?
Không nhất thiết.
Nếu gia đình chọn gụ vì thích chất gỗ và màu nâu trầm, nên giữ những khoảng nền đủ rộng để bề mặt gỗ được nhìn thấy.
Ví dụ một chiếc Án gian gụ có thể tập trung hoa văn vào dạ bàn và một số vị trí chính, thay vì phủ kín toàn bộ mặt trước.
Tương tự với Tủ thờ gụ, những mảng cánh tương đối thoáng có thể giúp chiếc tủ nhìn trầm và gọn hơn.
Gỗ gụ phù hợp với những gia đình nào?
Gụ phù hợp với người thích bàn thờ:
- Màu nâu trầm.
- Không quá rực.
- Muốn giữ cảm giác của gỗ tự nhiên.
- Phù hợp với nội thất gỗ trong nhà.
- Muốn làm PU hoặc PU điểm vàng.
Đặc biệt nếu trong phòng đã có cửa, tủ hoặc các đồ gỗ màu nâu, bàn thờ gụ PU dễ tạo sự đồng bộ hơn.
Bàn thờ gỗ hương – lựa chọn khi muốn giữ vân gỗ
Gỗ hương thường được người mua quan tâm khi muốn một bộ bàn thờ có chất gỗ rõ và bề mặt đẹp khi hoàn thiện PU.
So với gỗ mít, vân gỗ hương dễ tạo điểm nhấn hơn khi giữ màu gỗ.
Vì vậy, nếu đã đầu tư gỗ hương, cách thiết kế nên tận dụng được ưu điểm này.
Gỗ hương nên làm mẫu nhiều hay ít hoa văn?
Không phải cứ gỗ đắt hơn thì phải chạm nhiều hơn.
Ngược lại, nếu toàn bộ bàn được phủ kín bằng hoa văn, người nhìn gần như không còn thấy được vân gỗ.
Với gỗ hương, có thể cân nhắc:
- Án gian ít mảng chạm hơn.
- Sập thờ giữ những khoảng nền.
- Tủ thờ kiểu gọn.
- Mẫu hoa văn tập trung vào dạ và một số điểm chính.
Như vậy vừa có phần đục chạm truyền thống vừa thể hiện được chất gỗ.
Khi nào nên chọn gỗ hương?
Gỗ hương phù hợp khi gia đình muốn giữ màu và vân gỗ, đã có nhiều nội thất gỗ hương cần làm đồng bộ hoặc đơn giản là ưu tiên một bộ bàn thờ màu gỗ thay vì sơn son thếp vàng.
Với lựa chọn này, cần đặc biệt quan tâm đến chất lượng phôi thực tế, không chỉ nghe tên “gỗ hương”.
Gỗ mít hay gỗ hương – nên chọn loại nào?
Đây là hai nhóm được nhiều khách hàng đặt lên bàn cân, nhưng thực tế chúng thường phục vụ hai hướng thẩm mỹ khác nhau.
Nếu gia đình muốn:
Đục chạm nhiều + sơn son thếp vàng + phong cách đồ thờ truyền thống rõ, gỗ mít là lựa chọn rất hợp lý.
Nếu muốn:
Màu nâu PU + giữ vân + đồng bộ nội thất gỗ, gỗ hương đáng cân nhắc hơn.
Điều này không có nghĩa mít chỉ được sơn son. Gỗ mít vẫn phun PU được. Sự khác biệt là khi làm PU, vân mít không phải ưu điểm nổi bật như hương.
Vì vậy, phải xem mục tiêu hoàn thiện trước rồi mới chọn gỗ.
Gỗ mít hay gỗ gụ?
Nếu dự định làm sơn son thếp vàng, gỗ mít thường là lựa chọn dễ cân đối hơn.
Nếu thích màu nâu trầm, muốn làm PU và giữ chất gỗ, gụ có lợi thế hơn.
Với mẫu nhiều đục chạm như Ô Sa, gỗ mít có thể phát huy rất tốt ở phần hoa văn.
Với Án gian hoặc Tủ thờ muốn giữ bề mặt tương đối thoáng, gụ lại là lựa chọn đáng xem.
Gỗ dổi hay gỗ mít?
Cả hai đều có thể sử dụng cho đồ thờ đục chạm và đều phù hợp với sơn son thếp vàng hoặc giả cổ.
Khác biệt quan trọng trong lựa chọn màu là:
Gỗ mít có thể phun PU, còn gỗ dổi không dùng cho phương án PU.
Do đó, nếu chưa chắc sau này sẽ làm son vàng hay màu nâu, gỗ mít linh hoạt hơn về phương án hoàn thiện.
Nếu đã xác định chắc chắn làm son vàng hoặc giả cổ, có thể tiếp tục so sánh hai loại dựa trên phôi thực tế, kích thước, độ dày và mức giá tại thời điểm đặt hàng.
Làm bàn thờ sơn son thếp vàng nên chọn gỗ nào?
Nếu sản phẩm sau cùng được phủ theo phong cách sơn son thếp vàng, ưu điểm vân gỗ không còn là yếu tố chính để lựa chọn.
Khi đó nên quan tâm nhiều hơn tới:
- Khả năng đục chạm.
- Phôi có đủ dày không.
- Gỗ có phù hợp với mẫu không.
- Mức đầu tư.
- Chất lượng phần mộc.
Gỗ mít và dổi đều là những lựa chọn phù hợp cho hướng này.
Với sơn son thếp vàng, toàn bộ hoa văn được thếp vàng, còn sơn son nằm tại các khe, cạnh ngang và phần âm của hoa văn. Vì vậy, một phần mộc đục sâu và sạch sẽ tạo hiệu quả rõ hơn rất nhiều sau khi hoàn thiện.
Làm bàn thờ PU nên chọn gỗ gì?
Nếu mục tiêu ngay từ đầu là bàn thờ màu nâu PU và muốn thể hiện chất gỗ, nên ưu tiên xem gụ hoặc hương.
Gỗ mít vẫn làm PU được nhưng vân không nổi đẹp bằng hai loại trên.
Gỗ dổi thì không sử dụng cho phương án PU.
Do đó, trước khi chọn gỗ hãy xác định màu mong muốn.
Chỉ riêng quyết định này đã giúp loại bỏ rất nhiều phương án không cần thiết.
Chọn gỗ theo loại bàn thờ
Không phải loại bàn nào cũng cần cùng một cách chọn gỗ.
Với Ô Sa, sản phẩm có nhiều ô chạm nên nên chú trọng khả năng đục và phôi đủ dày. Nếu làm son vàng, gỗ mít là phương án rất phù hợp.
Với Án gian, lựa chọn linh hoạt hơn. Có thể làm mít son vàng, giả cổ hoặc gụ/hương PU tùy phong cách gian thờ.
Với Sập thờ, lượng gỗ sử dụng tương đối lớn, nên ngoài tên gỗ phải kiểm tra kỹ độ dày mặt và chân. Nếu làm gụ/hương PU, nên cân đối hoa văn để giữ được bề mặt gỗ.
Với Tam cấp, cần làm đồng bộ toàn bộ các tầng cùng loại gỗ và màu hoàn thiện. Nếu làm thêm cấp cho bàn cũ thì càng cần kiểm tra khả năng đồng màu.
Với Chấp tải, đặc biệt ở nhà thờ họ, độ dày và phần đục sâu rất quan trọng. Không nên chỉ chọn gỗ có tên giá trị cao nhưng giảm quy cách để tiết kiệm.
Với Tủ thờ, ngoài gỗ còn phải quan tâm đến khả năng làm cánh, ngăn kéo, mộng và độ ổn định của toàn bộ khối tủ.
Đừng chỉ hỏi “gỗ gì”, hãy hỏi cả “quy cách thế nào”
Đây là một điểm rất quan trọng khi nhận báo giá.
Ví dụ cả hai nơi đều báo:
“Bàn thờ gỗ mít.”
Nhưng một bên sử dụng:
- Mặt dày hơn.
- Chân lớn hơn.
- Phôi chạm dày hơn.
- Hàng kỹ hơn.
Bên còn lại giảm toàn bộ quy cách.
Hai sản phẩm đó không thể so sánh chỉ bằng tên gỗ.
Khi đặt làm, nên yêu cầu báo rõ:
Loại gỗ – kích thước – quy cách – mẫu – mức độ chế tác – kiểu hoàn thiện.
Như vậy việc so giá mới có ý nghĩa.
Gỗ đắt hơn có chắc bàn thờ đẹp hơn không?
Không.
Một bộ gỗ hương nhưng tỷ lệ không đẹp, hoa văn nông và phần hoàn thiện sơ sài vẫn có thể kém thẩm mỹ hơn một bộ gỗ mít được làm đúng tỷ lệ và đục kỹ.
Chất lượng bàn thờ là tổng hợp của:
Gỗ + quy cách + mẫu + tay nghề + số công + màu hoàn thiện.
Không nên dành toàn bộ ngân sách cho tên loại gỗ rồi giảm chất lượng ở những phần còn lại.
Trong nhiều trường hợp, chọn loại gỗ vừa mức đầu tư nhưng dành ngân sách cho phôi đủ dày và hàng kỹ sẽ tạo ra một sản phẩm tốt hơn.
Hàng kỹ cần gỗ dày như thế nào?
Không có một con số duy nhất cho tất cả mẫu.
Điều cần hiểu là nếu muốn hoa văn:
- Đục sâu.
- Có nhiều lớp.
- Rồng nổi rõ.
- Cành lá có lớp trước sau.
thì phôi phải đủ độ dày ngay từ đầu.
Người thợ không thể đục một lớp hoa văn sâu trên tấm gỗ quá mỏng.
Vì vậy, khi đặt hàng kỹ, quy cách phôi phải được thống nhất cùng mẫu, không nên tách hai việc này ra.
Kiểm tra loại gỗ trước khi sơn thế nào?
Thời điểm thuận lợi nhất để kiểm tra là khi sản phẩm còn mộc.
Gia đình nên xem:
- Toàn bộ bàn.
- Mặt bàn.
- Chân.
- Mặt sau.
- Các tấm chạm.
- Những vị trí ghép.
Nếu không thể đến xưởng, có thể yêu cầu ảnh và video rõ trước khi hoàn thiện.
Sau khi sơn son thếp vàng hoặc giả cổ, việc nhận biết và đánh giá phần gỗ sẽ khó hơn.
Vì vậy, duyệt mộc không chỉ để xem hoa văn mà còn để kiểm tra đúng chất liệu đã thỏa thuận.
Nên chọn loại gỗ nào theo mức đầu tư?
Không nên chia đơn giản thành “gỗ rẻ” và “gỗ đắt”.
Một cách phù hợp hơn là xác định ngân sách cho cả bộ bàn hoàn thiện.
Ví dụ nếu ngân sách có giới hạn nhưng gia đình muốn mẫu Ô Sa chạm kỹ và son vàng, có thể ưu tiên một loại gỗ phù hợp như mít rồi dành phần đầu tư còn lại cho quy cách và công đục.
Nếu ngân sách cao hơn và muốn một bộ bàn màu gỗ giữ vân, có thể cân nhắc gụ hoặc hương.
Điều quan trọng là phân bổ mức đầu tư hợp lý giữa:
chất gỗ – lượng gỗ – công thợ – hoàn thiện.
Cách chọn gỗ khi làm đồng bộ cả gian thờ
Nếu gia đình làm cùng lúc:
- Bàn thờ.
- Cửa võng.
- Cuốn thư.
- Hoành phi câu đối.
- Các hạng mục gỗ khác.
nên thống nhất chất liệu và cách hoàn thiện từ đầu.
Không nhất thiết mọi thứ phải có cùng mức độ chạm, nhưng màu và phong cách nên đồng bộ.
Ví dụ nếu toàn bộ gian thờ đi theo hướng sơn son thếp vàng, lựa chọn gỗ nên ưu tiên khả năng đục chạm và tính phù hợp với lớp sơn.
Nếu cả gian sử dụng gụ hoặc hương PU, các mẫu nên giữ đủ khoảng nền để chất gỗ trở thành một phần của thẩm mỹ chung.
Đặt làm bàn thờ nên chọn gỗ ở bước nào?
Trình tự hợp lý là:
Chọn loại bàn → xác định kích thước → chọn phong cách hoàn thiện → chọn loại gỗ → chốt mẫu và quy cách.
Không nhất thiết phải chọn gỗ đầu tiên.
Ví dụ khách hàng nói ngay:
“Tôi muốn gỗ dổi.”
Nhưng sau đó lại muốn bàn màu PU thì hai yêu cầu không phù hợp với nhau.
Ngược lại, nếu nói:
“Tôi muốn bàn màu nâu, giữ vân.”
thì xưởng có thể định hướng ngay sang gụ hoặc hương và loại bỏ những lựa chọn không phù hợp.
Đặt làm bàn thờ gỗ tại Xưởng Đồ Thờ Trần Hùng – Sơn Đồng
Xưởng nhận chế tác các loại:
Án gian, bàn thờ Ô Sa, Sập thờ, Nhị cấp – Tam cấp, Chấp tải và Tủ thờ theo kích thước riêng.
Tùy yêu cầu, khách hàng có thể lựa chọn gỗ mít, dổi, gụ hoặc hương phù hợp với mẫu và cách hoàn thiện.
Trước khi làm, cần thống nhất rõ:
- Kích thước.
- Loại gỗ.
- Quy cách.
- Hoa văn.
- Hàng thường hay hàng kỹ.
- Sơn son thếp vàng, giả cổ hay PU.
Khách hàng có thể kiểm tra sản phẩm khi còn mộc trước khi chuyển sang công đoạn hoàn thiện.
Gia đình có hơn 40 năm làm nghề đồ thờ tại Sơn Đồng. Việc tư vấn gỗ không nhằm hướng khách hàng tới loại đắt nhất mà là chọn đúng chất liệu cho kiểu bàn, cách sơn và mức đầu tư thực tế.
Câu hỏi thường gặp khi chọn gỗ làm bàn thờ
Bàn thờ nên làm bằng gỗ gì tốt nhất?
Không có một loại tốt nhất cho mọi trường hợp. Nếu ưu tiên đục chạm và son vàng có thể cân nhắc mít hoặc dổi. Nếu muốn PU giữ vân, gụ và hương phù hợp hơn.
Gỗ mít làm bàn thờ có phun PU được không?
Có. Gỗ mít có thể sơn son thếp vàng, giả cổ hoặc phun PU. Tuy nhiên, vân gỗ mít không nổi đẹp như gỗ gụ và gỗ hương.
Gỗ dổi có phun PU được không?
Không. Gỗ dổi phù hợp với sơn son thếp vàng hoặc sơn giả cổ.
Gỗ gụ hay gỗ hương đẹp hơn?
Cả hai đều phù hợp với bàn thờ màu gỗ. Việc lựa chọn nên căn theo mẫu, màu mong muốn, phôi thực tế và mức đầu tư thay vì chỉ dựa vào tên gỗ.
Làm sơn son thếp vàng có cần dùng gỗ hương không?
Không bắt buộc. Khi phần lớn hoa văn được thếp vàng, vân gỗ không còn là lợi thế chính. Gỗ mít hoặc dổi là những lựa chọn đáng cân nhắc.
Bàn thờ gỗ hương có nên chạm kín không?
Không nhất thiết. Nếu muốn tận dụng vân gỗ, nên giữ lại những khoảng nền đủ rộng.
Gỗ đắt hơn có bền và đẹp hơn chắc chắn không?
Không thể đánh giá chỉ bằng tên gỗ. Quy cách gỗ, kết cấu, chất lượng phần mộc và hoàn thiện đều ảnh hưởng trực tiếp đến sản phẩm.
Cuối cùng, bàn thờ nên làm bằng gỗ gì?
Nếu cần một cách lựa chọn nhanh:
Muốn đồ thờ truyền thống, nhiều đục chạm, sơn son thếp vàng → ưu tiên xem gỗ mít hoặc gỗ dổi.
Muốn linh hoạt cả son vàng, giả cổ và PU → gỗ mít là lựa chọn rất dễ sử dụng.
Muốn bàn màu nâu trầm, phun PU và giữ chất gỗ → cân nhắc gỗ gụ.
Muốn vân gỗ nổi rõ, làm PU và có mức đầu tư cao hơn → cân nhắc gỗ hương.
Riêng gỗ dổi không sử dụng cho phương án phun PU.
Quan trọng hơn cả, đừng chỉ hỏi xưởng “gỗ gì”. Hãy xem đồng thời gỗ có đủ quy cách không, phần chạm có đủ sâu không và sản phẩm mộc thực tế được làm như thế nào.
Một chiếc bàn thờ gỗ đẹp là sự kết hợp giữa đúng loại gỗ, đúng kích thước, đúng mẫu, đủ quy cách và đủ công chế tác, chứ không được quyết định chỉ bằng tên của một loại gỗ.
Xưởng Đồ Thờ Trần Hùng – Sơn Đồng
Nghệ nhân trực tiếp chế tác – Hơn 40 năm làm nghề đồ thờ truyền thống
Hotline/Zalo: 0986 161 623
Website: dothosondong.net
