Tin Tức

**Xưởng Làm Ngai Thờ, Ỷ Thờ Gỗ Mít – Dổi [Chuẩn Lối Cổ]

Đăng vào bởi Trần Quang Hưng
Ngai thờ gỗ mít
02
Th1

NGAI THỜ VÀ Ỷ THỜ: CÁCH CHỌN “TỌA CỤ” ĐÚNG THỨ BẬC TRONG PHONG THỦY GIA TỘC

Tác giả: Nghệ nhân Trần Hùng | Chuyên mục: Kiến Thức Đồ Thờ | Chứng nhận: Nghệ nhân Hà Nội

Trong tâm thức người Việt, bàn thờ gia tiên giống như một “triều đình thu nhỏ”. Ở đó, bát hương là nơi giáng ngự, còn Ngai thờ (hoặc Ỷ thờ) chính là chiếc “ghế cao” uy nghi nhất, nằm ở vị trí trong cùng và cao nhất, tượng trưng cho sự hiện diện vững chãi của Tổ tiên, Ông bà.

Tuy nhiên, trong quá trình 50 năm làm nghề tại làng Sơn Đồng, tôi gặp rất nhiều gia chủ băn khoăn: “Nhà tôi nên dùng Ngai hay dùng Ỷ?”, “Dùng gỗ gì để Ngai không bị nứt khi đặt trên cao?”. Hôm nay, Nghệ nhân Trần Hùng xin chia sẻ sâu hơn về hai vật phẩm đặc biệt này.

1. Phân Biệt Ngai Thờ và Ỷ Thờ: Ai Được Dùng Loại Nào?

Rất nhiều người đánh đồng hai khái niệm này, nhưng trong quy tắc thờ tự cổ truyền (Thọ Mai Gia Lễ), chúng có sự phân cấp rõ ràng:

1.1. Ngai Thờ (Ngai Rồng)

  • Hình dáng: Có tay ngai uốn cong chạm hình Rồng ngậm ngọc minh châu. Phía sau lưng ngai là vách tựa vững chãi.

  • Ý nghĩa: Rồng tượng trưng cho quyền lực tối thượng. Vì vậy, Ngai thờ thường chỉ dùng cho Nhà Thờ Đại Tôn (Trưởng Tộc), Đình, Đền, Chùa.

  • Lưu ý: Trong tư gia, nếu là con Trưởng (đích tôn) thờ Thủy Tổ thì mới nên dùng Ngai Rồng.

xưởng làm ngai thờ
sự khác nhau giữa ngai thờ và ỷ thờ

1.2. Ỷ Thờ (Ghế Thờ)

  • Hình dáng: Cấu trúc giống hệt Ngai thờ, nhưng phần tay vịn và vách lưng được giản lược hình tượng Rồng. Thay vào đó là chạm khắc hoa lá (Mai, Cúc, Trúc, Tùng) hoặc Triện gấm.

  • Ý nghĩa: Nhẹ nhàng hơn, thanh thoát hơn. Ỷ thờ phù hợp cho Bàn thờ tư gia, nhà con thứ, hoặc thờ vọng.

  • Công năng: Bên trong Ngai hoặc Ỷ thường đặt Bài vị (thẻ gỗ ghi tên húy) của người được thờ.

Xưởng làm ỷ thờ
Xưởng làm ỷ thờ

2. Kỹ Thuật Đục Ngai Tại Xưởng Trần Hùng: Sự Khác Biệt Của “Hàng Kỹ”

Ngai thờ là vật phẩm có kích thước nhỏ nhưng lại nhiều chi tiết vụn vặt nhất. Đây chính là “bài thi” khó nhất để kiểm chứng tay nghề thợ.

2.1. Nghệ Thuật Đục “Kênh Bong” Tí Hon

Một chiếc Ngai thờ đẹp thì các con Rồng trên tay ngai phải “sống”.

  • Tại Xưởng Trần Hùng, chúng tôi tuyệt đối không dùng máy CNC để đục ngai. Vì máy móc sẽ làm con rồng bị cứng, vô hồn.

  • Người thợ phải dùng những mũi đục nhỏ như đầu tăm, tỉa tót từng cái vảy rồng, từng sợi râu rồng sao cho nó uốn lượn mềm mại, tách biệt hẳn ra khỏi nền gỗ (kênh bong). Nhìn vào cảm giác như rồng đang bay lên.

2.2. Kết Cấu Mộng Chắc Chắn

Do Ngai thờ thường được đặt ở vị trí cao nhất trên giật cấp bàn thờ hoặc trong khám, chịu tác động của nhiệt độ và độ ẩm rất lớn (trên cao thường nóng và khô hơn).

  • Nếu làm hàng chợ (bắn đinh, dán keo), chỉ sau 2-3 năm ngai sẽ bị nứt, toác các mối nối.

  • Xưởng Trần Hùng cam kết làm mộng gỗ thủ công 100%. Các chi tiết tay ngai, chân ngai được sập vào nhau bằng mộng thắt, đảm bảo sự co ngót đồng bộ, bền bỉ hàng trăm năm.

Ngai tiểu cỡ nhỏ
Ngai tiểu cỡ nhỏ

3. Gỗ Mít và Gỗ Dổi: “Cặp Bài Trùng” Cho Ngai Thờ

Khác với sập thờ hay hoành phi có thể dùng nhiều loại gỗ, Ngai thờ cực kỳ kén gỗ. Tôi thường khuyên khách hàng chỉ nên dùng 2 loại:

  1. Gỗ Mít Ta:

    • Ưu điểm: Gỗ màu vàng sáng (tượng trưng cho Phật/Thánh), mùi thơm nhẹ. Đặc tính gỗ mít rất dẻo, ít khi bị nứt dăm khi đục các chi tiết nhỏ mảnh như tay rồng.

  2. Gỗ Dổi:

    • Ưu điểm: Nhẹ (giảm tải trọng cho bàn thờ), thớ gỗ dai, chịu nhiệt tốt, rất “ăn” sơn son thếp vàng.

Tuyệt đối tránh: Các loại gỗ quá cứng và giòn (như Lim) vì dễ nứt vỡ khi thời tiết hanh khô, điều tối kỵ trong thờ cúng.

4. Quy Trình Sơn Son Thếp Vàng Ngai Thờ

Vì Ngai/Ỷ thờ là điểm nhấn trung tâm, nên nước sơn phải lộng lẫy nhất.

Mẫu ngai thờ bài vị nhỏ
Mẫu ngai thờ bài vị nhỏ

5. Chọn Kích Thước Ngai Thờ Theo Lỗ Ban

Kích thước Ngai phải cân đối với Bàn thờ và Bài vị. Dưới đây là các kích thước chuẩn Lỗ Ban (Cung Tài Vượng) mà xưởng thường chế tác:

  • Cao: 69cm, 87cm, 97cm, 1m07.

  • Ngang: 42cm, 50cm, 61cm.

  • Sâu: 38cm, 42cm, 50cm.

Mẹo nhỏ: Nếu gia chủ đã có bài vị cũ, hãy mang đến xưởng hoặc đo kích thước để chúng tôi làm Ngai vừa vặn, ôm trọn lấy bài vị.

Liên Hệ Xưởng Chế Tác Ngai Thờ – Ỷ Thờ Gia Truyền

Nếu quý khách đang tìm kiếm một chiếc Ngai thờ không chỉ đẹp về thẩm mỹ mà còn chuẩn mực về lề lối thờ tự, hãy liên hệ với Nghệ nhân Trần Hùng. Tôi sẽ trực tiếp tư vấn để quý khách chọn được vật phẩm xứng tầm với gia phong.

  • XƯỞNG ĐỒ THỜ SƠN ĐỒNG TRẦN HÙNG

  • Nghệ nhân: Trần Hùng (Được UBND TP Hà Nội công nhận Nghệ nhân)

  • Địa chỉ: Thôn Đồng, Xã Sơn Đồng, Huyện Hoài Đức, TP. Hà Nội.

  • Hotline/Zalo: 0986.16.16.23

  • Website: https://dothosondong.net/

Trần Quang Hưng

Người kế thừa tinh hoa truyền thống làng nghề Sơn Đồng. Tôi là Trần Quang Hưng – con trai của nghệ nhân Trần Quang Hùng, người đã có hơn 40 năm gắn bó với nghề chạm khắc đồ thờ, tượng gỗ và được Nhà nước vinh danh là Nghệ nhân làng nghề Việt Nam. Lớn lên giữa lòng làng nghề Sơn Đồng – nơi lưu giữ tinh hoa chạm khắc đồ thờ, tượng Phật thủ công – tôi được tiếp xúc với nghề từ sớm và học hỏi từng kỹ thuật, từng đường nét dưới sự dẫn dắt của cha. Với tôi, điêu khắc đồ thờ, tượng Phật không chỉ là một nghề, mà là sự nối tiếp truyền thống tâm linh và văn hóa cha truyền con nối. Với vai trò là nghệ nhân thế hệ kế tiếp, tôi chú trọng giữ gìn giá trị cổ truyền, đồng thời kết hợp với tư duy mỹ thuật hiện đại. Mỗi tác phẩm được tạo nên từ đôi tay tôi đều đảm bảo chuẩn phong cách Phật giáo, đúng tín ngưỡng tâm linh, lề nối và thể hiện hồn gỗ Việt. Hiện tôi trực tiếp chế tác và giám sát sản xuất tại xưởng đồ thờ Sơn Đồng Trần Hùng, chuyên nhận làm tượng Phật, tượng Mẫu và đồ thờ gỗ theo yêu cầu, phục vụ cho chùa, tư gia và các Phật tử trên cả nước.

Để lại một bình luận

Số điện thoại
0986161623