Mục lục

Vì Sao Cùng Là Đồ Thờ Gỗ, Có Nơi Dùng 5 Năm Đã Xuống Cấp, Có Nơi Thờ Tự Cả Đời Vẫn Đẹp?

Tác giả: Nghệ nhân Trần Hùng | Chuyên mục: Góc Nhìn Nghề Thờ | Thời gian đọc: 15 phút

Trong suốt 50 năm làm nghề tại Sơn Đồng, tôi đã chứng kiến không ít những câu chuyện đau lòng: Nhiều gia đình bỏ ra hàng chục, hàng trăm triệu đồng để sắm sửa đồ thờ, nhưng chỉ sau vài năm, gian thờ vốn uy nghi lại bắt đầu “ngã màu”, nứt nẻ.

Câu hỏi đặt ra là: Tại sao cùng là gỗ mít, gỗ dổi, cùng một mẫu mã như nhau, nhưng tuổi thọ sản phẩm lại chênh lệch đến cả đời người?

1. Câu Hỏi Mà Rất Nhiều Gia Đình Chỉ Đặt Ra… Sau Vài Năm Thờ

Khi mới bắt đầu ý định làm đồ thờ, đa số các gia đình thường chỉ quan tâm đến 3 yếu tố:

Gỗ có đẹp không? (Nhìn mắt thường thấy nuột là đủ)
Mẫu mã nhìn có ổn không? (Giống ảnh trên mạng là được)
Giá cả có hợp lý (rẻ) không?

Lúc đó, mọi thứ đều hoàn hảo. Nhưng sự thật thường chỉ lộ diện sau khoảng 3–5 năm. Đó là khi:

Mặt ban thờ bắt đầu xuất hiện những vết cong vênh, không còn phẳng tuyệt đối.
Các chi tiết đục chạm bắt đầu có vết nứt dăm nhỏ.
Dáng thờ nhìn không còn “vững”, có cảm giác xệ hoặc lệch.
Màu gỗ xỉn nhanh, mất đi vẻ thanh tịnh, trang nghiêm ban đầu.

Lúc này, gia chủ mới bàng hoàng tự hỏi: “Sao cũng là đồ thờ gỗ mà nhà người ta thờ mấy chục năm vẫn đẹp, còn nhà mình thì đã xuống cấp?”

2. Cùng Là Đồ Thờ Gỗ – Nhưng Tư Duy Làm Nghề Hoàn Toàn Khác Biệt

Sự thật mà các xưởng thương mại ít khi tiết lộ: Gỗ chỉ là vật liệu, còn độ bền và linh khí của đồ thờ phụ thuộc 80% vào Tư duy của người thợ.

Thực tế hiện nay, thị trường đồ thờ đang chia làm hai thái cực tư duy hoàn toàn khác nhau: Một bên là “Tư duy xưởng sản xuất” và một bên là “Tư duy nghề thờ”.

3. Tư Duy “Xưởng Sản Xuất”: Coi Đồ Thờ Là Một Món Hàng

Đây là tư duy phổ biến ở các xưởng làm đồ gỗ công nghiệp hoặc các đơn vị thương mại. Với họ, đồ thờ chỉ đơn giản là “một sản phẩm gỗ có hoa văn thờ cúng”.

Đặc điểm: Ưu tiên tiến độ để quay vòng vốn nhanh, tối ưu giá thành để cạnh tranh.
Hệ quả: Gỗ thường được xử lý “ép” (sấy nhanh) để kịp giao hàng. Kết cấu mộng mẹo chỉ cần đủ chắc chắn ở thời điểm bàn giao.
Kết quả: Khi mới hoàn thiện, sản phẩm nhìn rất “nuột”, mẫu mã bắt mắt, người mua không tài nào phát hiện được vấn đề cho đến khi gỗ bắt đầu “cựa” sau vài năm sử dụng.

4. Tư Duy “Nghề Thờ”: Làm Một Lần Đặng Thờ Cả Đời

Ngược lại, tại những làng nghề ngàn năm như Sơn Đồng, những nghệ nhân như chúng tôi lại có một tư duy khác hẳn. Với chúng tôi: Đồ thờ không phải là một đơn hàng, mà là một di sản để đời.

Ưu tiên: Độ ổn định tuyệt đối và sự trường tồn. Chúng tôi chấp nhận làm chậm hơn, kỹ hơn.
Tầm nhìn: Người làm nghề thờ luôn đặt câu hỏi: “Bộ đồ thờ này 50 năm sau con cháu họ nhìn vào sẽ thấy gì? Liệu nó có đủ vững chãi để truyền đến đời sau hay không?”

5. Sự Khác Biệt Bắt Đầu Từ “Độ Chín” Của Gỗ

Cùng tên là gỗ Mít, gỗ Dổi, nhưng giá trị và độ bền khác nhau ở chỗ:

Tư duy sản xuất: Chọn gỗ dễ mua, ưu tiên giá rẻ, thường dùng gỗ non hoặc gỗ khai thác trái vụ (gỗ nhiều nhựa, dễ mối mọt).
Tư duy nghề thờ: Chỉ chọn gỗ đủ tuổi (gỗ già), khai thác đúng mùa vụ để thớ gỗ đanh, ổn định. Chúng tôi sẵn sàng loại bỏ những khúc gỗ có nguy cơ co ngót dù chúng nhìn rất đẹp mắt.

6. Khác Biệt Lớn Nhất: Công Đoạn “Xử Lý Gỗ” Mà Mắt Thường Không Thấy

Xử lý gỗ là giai đoạn quyết định 70% tuổi thọ đồ thờ nhưng lại không hiển hiện ra bên ngoài.

Xưởng làm nhanh: Rút ngắn thời gian phơi, phụ thuộc hoàn toàn vào lò sấy công nghiệp khiến thớ gỗ bị “ép”, bên ngoài khô nhưng bên trong vẫn còn ẩm.
Nơi làm nghề thờ: Chúng tôi ưu tiên phơi hong tự nhiên. Gỗ phải được để cho “chết” hẳn, cho “chín” hoàn toàn. Thời gian chờ đợi gỗ ổn định đôi khi tính bằng tháng, bằng năm. Nhưng bù lại, khi đã lên thành phẩm, nó sẽ không bao giờ cong vênh hay nứt toác.

7. Kết Cấu Bên Trong: Cái Tâm Của Người Thợ

Người mua nhìn mặt trước, nhưng người thợ giỏi nhìn mặt sau và mộng mẹo.

Tư duy sản xuất thường dùng đinh, vít, keo để liên kết cho nhanh.
Tư duy nghề thờ tại xưởng Trần Hùng ưu tiên Mộng Thắt, Mộng Đuôi Én. Tấm hậu phải là gỗ liền, độ dày của gỗ phải dư giả để chịu lực lâu dài. Đây là những phần không khoe ra ngoài, nhưng lại quyết định “dáng thờ” có trường tồn hay không.

8. Ranh Giới: Làm Để Bán Hay Làm Để Thờ?

Đây là điều then chốt.

Làm để bán: Mục tiêu là hoàn thành đơn hàng và đẹp ở thời điểm lấy tiền.
Làm để thờ: Người thợ hiểu rằng đồ thờ liên quan đến Phúc – Họa – Niềm Tin. Chúng tôi không dám làm ẩu, không dám qua loa, vì mỗi sản phẩm là một lời cam kết về uy tín và tâm linh với gia chủ.

9. Vì Sao Có Nơi Đồ Thờ Thờ Cả Đời Vẫn Đẹp?

Câu trả lời không nằm ở loại gỗ “thần kỳ” nào cả. Nó nằm ở 3 chữ: TƯ DUY NGHỀ. Đồ thờ bền là nhờ được làm từ những người: Hiểu đồ thờ – Làm đồ thờ – Sống với nghề thờ đủ lâu. Chính sự am hiểu về đặc tính gỗ và quy thức tâm linh đã tạo nên những sản phẩm mà giá trị chỉ có tăng thêm theo thời gian.

10. Lời Khuyên Cho Người Mua: Hãy Hỏi Những Câu Hỏi Khác Đi

Khi chọn nơi làm đồ thờ, thay vì chỉ hỏi: “Bao nhiêu tiền?” hay “Bao giờ xong?”, quý khách hãy thử hỏi:

“Xưởng nhà mình chuyên làm đồ thờ hay làm cả bàn ghế nội thất?” (Sự chuyên môn hóa quyết định trình độ).
“Quy trình phơi gỗ mộc ở đây mất bao lâu?”
“Tôi có thể ký tên vào gỗ mộc trước khi sơn hay không?”

Kết luận: Đồ thờ dùng được 5 năm hay cả đời không phải do may mắn. Đó là kết quả của việc bạn chọn đúng Tư duy làm nghề ngay từ đầu.

XƯỞNG ĐỒ THỜ TRẦN HÙNG – GÌN GIỮ TINH HOA NGHỀ THỜ SƠN ĐỒNG

Nghệ nhân: Trần Hùng
Hotline/Zalo: 0986.16.16.23
Địa chỉ: Thôn Đồng, Sơn Đồng, Hoài Đức, Hà Nội.
Website: https://dothosondong.net/

Tin Tức

Tại Sao Đồ Thờ Gỗ Nhanh Hỏng? Bí Quyết Chọn Đồ Thờ Bền Cả Đời