Mục lục

SƠN ĐỒNG – KHÔNG CHỈ LÀ LÀNG NGHỀ, ĐÓ LÀ “CÁI NÔI” CỦA NIỀM TIN TÂM LINH VIỆT

Tác giả: Nghệ nhân Trần Hùng | Chuyên mục: Văn Hóa & Di Sản

Đất nước Việt Nam trải dài hình chữ S không thiếu những làng nghề mộc tài hoa. Cũng không thiếu những nơi làm bàn thờ, tượng phật với giá thành rẻ. Nhưng có một sự thật rất rõ ràng, đã tồn tại qua nhiều thế kỷ: Khi nhắc đến việc làm đồ thờ cúng, người ta nghĩ ngay đến Sơn Đồng.

Không phải vì quảng cáo mạnh, cũng không phải vì giá rẻ nhất. Mà vì một niềm tin đã được kiểm chứng qua bao thế hệ. Niềm tin ấy không tự nhiên mà có, nó được xây đắp từ mồ hôi, nước mắt và cả máu của những người thợ “sinh ra từ tiếng đục”.

Hôm nay, hãy cùng Nghệ nhân Trần Hùng đi tìm lời giải cho câu hỏi: Tại sao người Việt lại chọn Sơn Đồng?

Xưởng làm đồ thờ uy tín — Làng nghề Sơn Đồng

1. Sơn Đồng Là Làng Nghề Sinh Ra Từ Tín Ngưỡng, Không Phải Từ Thương Mại

Khác với Đồng Kỵ (Bắc Ninh) chuyên bàn ghế, hay La Xuyên (Nam Định) chuyên khảm ốc, Sơn Đồng hình thành và phát triển xoay quanh trục tín ngưỡng thờ cúng.

Từ hàng ngàn năm trước, tổ nghề của chúng tôi đã phục vụ việc tạc tượng Phật, làm đồ tế khí cho các triều đại phong kiến. Nghề ngấm vào máu thịt người dân.

Chúng tôi không làm bàn ghế để ngồi, chúng tôi làm Ngai để thờ.
Chúng tôi không làm nhà để ở, chúng tôi làm “Nhà cho các Ngài” (Khám thờ, Long đình).

Ngay từ gốc, nghề này đã gắn liền với hai chữ “Tâm Linh”. Người thợ Sơn Đồng quen với sự cẩn trọng, kính cẩn. Chúng tôi làm bằng niềm tin tín ngưỡng chứ không chỉ bằng kỹ năng tay nghề. Đó là sự khác biệt rất lớn mà những nơi làm nghề thương mại khó có được.

2. Nghề Truyền Đời – Thứ Không Thể “Học Cấp Tốc”

Ngày nay, người ta có thể mở lớp dạy nghề mộc trong 3 tháng, 6 tháng. Nhưng ở Sơn Đồng, nghề là thứ “Cha truyền con nối”, từ đời ông sang đời cháu.

Một người thợ đồ thờ giỏi tại Sơn Đồng:

Không chỉ biết cầm đục.
Mà phải biết “Nhìn gỗ”: Nhìn thớ gỗ là biết cây này mọc ở đất nào, có bị ải không.
Phải biết “Nghe gỗ”: Gõ vào gỗ nghe tiếng đanh hay tiếng xốp để biết tuổi thọ.
Phải biết chọn “Thế gỗ”: Khúc gỗ này thớ dọc thì làm câu đối, khúc kia thớ xoắn thì tạc đầu rồng.

Những điều này không có trong sách vở, không có trong video dạy nghề trên mạng. Nó chỉ thẩm thấu khi người thợ sống cả đời, hít thở bầu không khí của làng nghề.

3. Người Sơn Đồng Hiểu Rất Rõ: “Đồ Thờ Không Phải Để Bán Xong Là Hết”

Trong tư duy của các cụ để lại cho anh em thợ chúng tôi: Một sản phẩm đồ thờ làm ra là để tồn tại rất lâu. Lâu hơn cả một đời người, có khi truyền qua 3-4 thế hệ con cháu.

Vì vậy, tại những xưởng uy tín như Xưởng Trần Hùng:

Không ai dám làm ẩu.
Không ai dám “ăn gian” những phần cốt lõi bên trong (mộng, hậu).
Không ai coi đó là hàng tiêu dùng ngắn hạn.

Chúng tôi hiểu rằng, nếu làm sai, không chỉ mất khách, mà còn là “Nghiệp” vận vào mình. Chính nỗi sợ tâm linh đó giữ cho người thợ luôn ngay ngắn với nghề. Đó là lý do đồ thờ Sơn Đồng càng dùng càng thấy có thần, càng cũ càng quý.

4. Ba Chữ “Yên Tâm” Khi Đặt Đồ Thờ Sơn Đồng

Tại sao khách ở tận Cà Mau, Kiên Giang hay Việt Kiều Mỹ vẫn lặn lội về Sơn Đồng đặt hàng? Vì họ mua sự Yên Tâm.

4.1. Yên Tâm Về Gỗ

Người Sơn Đồng biết gỗ nào hợp thờ Phật (Gỗ Mít), gỗ nào hợp làm khung chịu lực (Gỗ Dổi, Gỗ Gụ). Không phải cứ gỗ đắt tiền là tốt. Quan trọng là Đúng chỗ – Đúng tính – Đúng khí.

4.2. Yên Tâm Về Tỷ Lệ “Mắt Thờ”

Đồ thờ khác đồ trang trí ở các chỉ số: Cao – Thấp, Nông – Sâu. Tất cả đều liên quan đến Phong thủy và cảm giác tâm linh. Người Sơn Đồng có “Mắt thờ”. Nhìn vào một bản vẽ, chúng tôi biết ngay bàn thờ này đặt có an không, tỷ lệ này có “đỡ khí” cho gia chủ không. Đó là kinh nghiệm ngàn năm đúc kết.

4.3. Yên Tâm Về Cái Tâm Người Làm

Trước khi làm là nghĩ đến hậu quả nếu làm sai. Sau khi làm là nghĩ đến đời thờ sau của khách. Cái Tâm này là thứ giữ cho làng nghề đứng vững trước cơn bão kinh tế thị trường.

5. Vì Sao Nhiều Nơi Bắt Chước Được “Hình”, Nhưng Không Bắt Chước Được “Thần”?

Hiện nay, công nghệ CNC phát triển, mẫu mã Sơn Đồng bị sao chép rất nhiều. Máy móc có thể đục giống đến 90% về hình dáng. Nhưng tại sao nhìn tượng CNC vẫn thấy “vô hồn”, còn tượng đục tay Sơn Đồng lại thấy sự từ bi, hỉ xả?

Thiếu trải nghiệm: Máy móc không hiểu về Phật pháp, không hiểu về hỉ nộ ái ố.
Thiếu sự kính nghề: Chỉ có bàn tay người thợ, qua từng nhát đục tỉ mẩn, mới có thể “thổi hồn” vào gỗ.

Thần thái không nằm ở hình dáng bên ngoài, mà nằm ở cái tâm và cách thức tạo ra hình dáng đó.

6. Người Việt Gửi Gắm Việc Thờ Cúng – Thực Chất Là Gửi Gắm Điều Gì?

Khi quý khách bỏ tiền ra làm một bộ bàn thờ, quý khách không chỉ mua vài khối gỗ ghép lại. Quý khách đang mua:

Sự An Tâm: Rằng mình đã lo chu toàn cho tổ tiên.
Sự Yên Lòng: Rằng ban thờ này sẽ vững chãi để con cháu đời sau tiếp tục hương khói.
Đạo Hiếu: Là tấm lòng thành kính dâng lên người đã khuất.

Sơn Đồng tồn tại hàng trăm năm, vượt qua bao thăng trầm lịch sử, chính là vì người Việt vẫn còn cần một nơi đủ Uy tín, đủ Tâm và Tầm để gửi gắm những niềm tin thiêng liêng ấy.

Lời Kết – Một Sự Thật

Có thể sau này công nghệ phát triển, sẽ có nhiều nơi làm đồ thờ đẹp hơn, nhanh hơn, bóng bẩy hơn. Nhưng để tìm được một nơi được người Việt tin tưởng giao phó việc thờ cúng qua nhiều thế hệ, thì khó có nơi nào thay thế được vị trí của Sơn Đồng.

Và tại Sơn Đồng, Xưởng Nghệ nhân Trần Hùng nguyện là người giữ lửa, cam kết mang đến những giá trị Chân – Thiện – Mỹ nhất cho không gian tâm linh của gia đình bạn.

XƯỞNG ĐỒ THỜ SƠN ĐỒNG TRẦN HÙNG

Gìn giữ tinh hoa – Phụng sự tổ tiên
Nghệ nhân: Trần Hùng
Hotline: 0986.16.16.23
Website: dothosondong.net

Tin Tức

Sơn Đồng – Vì sao hàng trăm năm nay người Việt vẫn gửi gắm việc thờ cúng