Mục lục

QUY TRÌNH SƠN SON THẾP VÀNG: TẠI SAO PHẢI LÀM ĐỦ 10 NƯỚC SƠN? | CHUYỆN NGHỀ SƠN ĐỒNG

Tác giả: Nghệ nhân Trần Hùng | Chuyên mục: Kiến Thức Đồ Thờ | Đánh giá: ⭐⭐⭐⭐⭐

Người xưa có câu: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”. Nhưng trong nghề làm đồ thờ tâm linh, gỗ tốt mà nước sơn không chuẩn thì coi như vứt bỏ cả công trình. Nước sơn chính là cái “áo”, là cái “hồn” giúp bảo vệ cốt gỗ và tạo nên vẻ uy nghi, lộng lẫy cho nơi thờ tự.

Nhiều khách hàng thắc mắc: “Tại sao đồ thờ bên Xưởng Trần Hùng làm lâu thế? Tại sao giá thành lại cao hơn hàng chợ?”.

Câu trả lời nằm ở Quy trình 10 bước sơn son thếp vàng cực kỳ khắt khe mà chúng tôi tuân thủ tuyệt đối. Không được phép “ăn bớt” dù chỉ một công đoạn đánh giấy giáp. Hôm nay, tôi xin chia sẻ sâu hơn về quy trình này để quý khách hiểu được giá trị thực sự của một tác phẩm đồ thờ cao cấp.

1. Bước Chuẩn Bị: “Lửa Thử Vàng, Lửa Thử Cả Gỗ”

Khác với sơn PU công nghiệp (chỉ cần chà nhám là phun), quy trình sơn ta cổ truyền bắt đầu bằng một kỹ thuật độc đáo: Khò Lửa.

Kỹ thuật: Chúng tôi dùng đèn khò hơ lửa lên toàn bộ bề mặt gỗ mộc.
Tác dụng: Lửa làm cháy hết các sợi lông gỗ tơ, giúp bề mặt trơ lì và rắn rỏi. Nhiệt độ cũng giúp nhựa gỗ chết hoàn toàn, tránh co ngót sau này.
Yêu cầu tay nghề: Đây là bước cực khó. Người thợ phải kiểm soát ngọn lửa điêu luyện. Lửa phải đủ nóng để làm sạch gỗ nhưng tuyệt đối không được làm cháy, làm tù các nét đục chạm. Những nét tỉa tót mỏng như cánh ve, râu rồng phải còn nguyên vẹn sắc cạnh.

Sau khi khò, thợ sẽ dùng giấy giáp thô đánh sạch muội than, tạo ra bề mặt cốt gỗ đanh và sạch nhất.

Quy trình chế tác đồ thờ sơn son thếp vàng

2. Nước Hom: Tạo Nền Móng Vững Chắc

Cũng giống như xây nhà phải làm móng, sơn đồ thờ phải có lớp Hom. Hom là hỗn hợp gồm sơn ta trộn với bột đất phù sa (hoặc bột đá mịn) đã được rây kỹ. Lớp hom này có tác dụng lấp đầy các thớ gỗ, ghim chặt vào cốt gỗ, tạo thành một lớp “áo giáp” bảo vệ gỗ khỏi mối mọt và ẩm mốc.

Sau khi hom khô, thợ phải đánh giấy giáp thật kỹ để bề mặt phẳng lại.

3. Ba Nước Sơn Lót: Kiên Trì Mài Giũa

Đây là giai đoạn thử thách lòng kiên nhẫn của người thợ nhất. Chúng tôi phải phủ liên tiếp 3 lớp sơn lót.

Quy trình: Sơn lót nước 1 -> Đợi khô -> Mài nước -> Sơn lót nước 2 -> Đợi khô -> Mài nước -> Sơn lót nước 3.
Kỹ thuật Mài Nước: Ở nước lót cuối cùng, người thợ sử dụng giấy giáp nước siêu mịn (độ nhám 1000 – 2000). Yêu cầu là phải mài cho đến khi bề mặt sản phẩm nhẵn thín, sờ vào mát lạnh như da em bé, đạt độ phẳng gần như tuyệt đối. Nếu nền không phẳng, sau này dát vàng lên sẽ bị sần sùi, kém sang.

4. Nước Sơn Cầm: “Bí Mật” Của Mỗi Nghệ Nhân

Sau khi có cốt nền hoàn hảo, chúng ta đến bước quan trọng nhất quyết định độ bám của vàng: Phủ Sơn Cầm.

Sơn Cầm là gì? Đây là lớp chất kết dính (như keo) để dán lá vàng/bạc lên.
Bí quyết gia truyền: Pha sơn cầm là bí mật sống còn của từng xưởng.
- Nếu pha non (loãng): Vàng sẽ bị “chìm”, không sáng bóng.
- Nếu pha già (đặc) hoặc quét quá dày: Vàng sẽ không ăn, dễ bị bong tróc sau vài năm.
Yêu cầu: Lớp sơn cầm phải được quét thật mỏng, thật đều tay và phải đợi đến đúng “độ chín” (khi sờ tay vào thấy dính nhẹ như băng dính nhưng sơn không dây ra tay) thì mới được dát vàng.

5. Dát Vàng / Dát Bạc: Thổi Hồn Cho Tác Phẩm

Lúc này, người thợ sẽ nhẹ nhàng gắp từng lá vàng (Quỳ vàng/Quỳ bạc) mỏng tang đắp lên lớp sơn cầm. Dùng chổi lông mịn dặm nhẹ để vàng bám chặt vào các khe kẽ.

Có 2 trường hợp xử lý sau khi dát vàng (Đây là điểm khách hàng cần đặc biệt lưu ý):

Trường hợp 1: Dát Vàng Ta 9999 (Vàng Thật)

Quy trình: Sau khi dát vàng 9999, chúng tôi chỉ vệ sinh sạch sẽ và KHÔNG phủ bóng.
Tại sao? Vàng 9999 có tính chất trơ, không bị oxy hóa, màu vàng ấm áp, sâu thẳm. Nếu phủ sơn bóng lên sẽ làm mất đi ánh sáng tự nhiên và giá trị của vàng thật.

Trường hợp 2: Dát Vàng Công Nghiệp / Bạc Phủ Hoàng Kim

Quy trình: Bắt buộc phải phủ 3 lớp sơn bóng bảo vệ.
Tại sao? Các loại vàng này bản chất là kim loại giả vàng hoặc bạc, nếu tiếp xúc với không khí lâu ngày sẽ bị oxy hóa (đen đi). 3 lớp sơn bóng đóng vai trò như lớp kính trong suốt, ngăn cách ly tuyệt đối vàng với không khí, giúp sản phẩm bền màu hàng chục năm.

6. Hoàn Thiện: Son Khe & Vẽ Gấm

Bước cuối cùng là “Trang điểm”. Vì khi dát vàng, ta thường dát phủ kín bề mặt, nên sản phẩm sẽ toàn màu vàng, nhìn rất lóa và thiếu chiều sâu.

Người thợ sẽ dùng sơn đỏ (Son) để vẽ lại vào các khe kẽ, các đường viền nền.

Tác dụng: Tạo độ tương phản Đỏ – Vàng rực rỡ (đặc trưng của đồ thờ Sơn Đồng). Làm nổi bật các chi tiết đục chạm kênh bong (Rồng, Phượng nổi bật trên nền đỏ).

7. Kết Luận: Thời Gian Làm Nên Đẳng Cấp

Tổng cộng quá trình này mất từ 20 – 30 ngày cho một sản phẩm (vì sơn ta rất lâu khô, phụ thuộc vào thời tiết/độ ẩm).

Tại Xưởng Đồ Thờ Sơn Đồng Trần Hùng, chúng tôi không chạy theo số lượng. Mỗi bộ Hoành phi, mỗi chiếc Sập thờ xuất xưởng đều phải trải qua đủ quy trình khắt khe này.

Đó là lý do tại sao sản phẩm của Nghệ nhân Trần Hùng luôn có bề mặt: “Đanh – Phẳng – Bóng – Sâu” mà hàng phun sơn công nghiệp không bao giờ sao chép được.

QUÝ KHÁCH MUỐN SỞ HỮU NHỮNG SẢN PHẨM SƠN SON THẾP VÀNG CHUẨN LỐI CỔ? Hãy liên hệ để được tư vấn và xem trực tiếp quy trình sơn tại xưởng:

XƯỞNG ĐỒ THỜ SƠN ĐỒNG TRẦN HÙNG
Nghệ nhân: Trần Hùng
Hotline: 0986.16.16.23
Website: https://dothosondong.net/

Tin Tức

Quy Trình Sơn Son Thếp Vàng: 10 Bước Bí Truyền Của Nghệ Nhân Trần Hùng