Tác giả: Nghệ nhân Trần Hùng | Chuyên mục: Kiến Thức Đồ Thờ | Đánh giá: ⭐⭐⭐⭐⭐
Kỹ thuật Hom là gì? Tại sao gọi là “xương sống” của đồ thờ?
Trong quy trình sơn son thếp vàng, Hom là công đoạn dùng hỗn hợp sơn đặc biệt để lấp đầy các thớ gỗ, vết nứt tự nhiên và tạo nên một bề mặt phẳng mịn như gương trước khi thếp vàng.
Nếu ví lớp vàng là “làn da” thì lớp Hom chính là “khung xương”. Khung xương không chắc, da không bao giờ đẹp. Người am hiểu đồ thờ Sơn Đồng luôn hỏi về kỹ thuật Hom đầu tiên, bởi đây là nơi các xưởng làm hàng chợ thường “ăn bớt” công đoạn nhiều nhất để hạ giá thành.
Hom truyền thống bằng Sơn Ta: Bí mật của sự vĩnh cửu
Kỹ thuật Hom cổ truyền tại Sơn Đồng là một quy trình cực kỳ công phu, đòi hỏi sự kiên nhẫn và am hiểu về vật liệu tự nhiên.
Thành phần của hỗn hợp Hom truyền thống
Hỗn hợp Hom tại Xưởng Trần Hùng được pha chế theo công thức bí truyền gồm:
-
Sơn ta (Sơn sống): Nhựa cây sơn nguyên chất, có tính kháng khuẩn và chịu ẩm cực cao.
-
Đất phù sa (đất bùn): Được tinh lọc kỹ, tạo độ dẻo và độ trơ cho hỗn hợp.
-
Mùn cưa/Bột đá: Tạo độ liên kết bền vững với cốt gỗ.
Ưu điểm vượt trội của Hom Sơn Ta
-
Độ co giãn đồng nhất: Vì sơn ta là vật liệu tự nhiên, nó có độ co giãn theo gỗ. Khi thời tiết thay đổi, lớp hom “thở” cùng gỗ nên tuyệt đối không có hiện tượng nứt toác bề mặt.
-
Kháng nước tuyệt đối: Sau khi khô hoàn toàn, lớp hom này cứng như đá và không thấm nước, bảo vệ cốt gỗ bên trong khỏi ẩm mốc.
-
Tuổi thọ: Có thể lên đến hàng trăm năm (minh chứng tại các di tích cổ).
Hom công nghiệp (Bả Matit): Sự đánh đổi giữa tốc độ và chất lượng
Để giảm giá thành và rút ngắn thời gian sản xuất từ 2 tháng xuống còn vài ngày, nhiều xưởng mộc hiện nay chuyển sang dùng Hom công nghiệp (bả Matit/bột bả tường).
Cách nhận biết Hom công nghiệp
-
Tốc độ: Khô cực nhanh (chỉ sau vài tiếng).
-
Bề mặt: Nhìn qua rất phẳng nhưng cảm giác “dại”, không có độ sâu và mọng của sơn ta.
-
Trọng lượng: Đồ thờ dùng hom công nghiệp thường nhẹ hơn hẳn vì không có độ dày đặc của đất phù sa và sơn ta.
Hậu quả của việc dùng Hom công nghiệp làm đồ thờ
Do bả Matit là hợp chất hóa học có độ cứng nhưng giòn, nó không có tính đàn hồi theo gỗ.
-
Nứt răm: Sau 1-2 mùa nắng hanh, lớp bả sẽ tách khỏi cốt gỗ, gây ra các vết nứt nhỏ li ti trên mặt vàng.
-
Bong tróc mảng lớn: Khi gỗ bên trong co ngót, lớp bả bị đẩy ra, kéo theo cả mảng vàng thếp cực kỳ mất thẩm mỹ và phạm kỵ tâm linh.
Bảng so sánh trực diện: Hom Truyền Thống vs Hom Công Nghiệp
| Tiêu chí | Hom Truyền Thống (Sơn Ta) | Hom Công Nghiệp (Matit) |
| Vật liệu | Sơn ta + Đất phù sa | Hóa chất, bột đá, keo |
| Thời gian khô | 7 – 10 ngày mỗi lớp (cần độ ẩm cao) | 1 – 2 tiếng |
| Độ bền | Càng lâu càng đanh, dùng cả đời | 2 – 3 năm bắt đầu nứt vỡ |
| Giá thành | Cao (do tốn công và vật liệu quý) | Rẻ, làm công nghiệp hàng loạt |
Lựa chọn của người am hiểu – Tại sao Xưởng Trần Hùng nói “Không” với Hom công nghiệp?
Tại Xưởng Đồ Thờ Trần Hùng, chúng tôi thấu hiểu rằng: Đồ thờ không phải là món đồ dùng tạm. Đó là sự gửi gắm của nhiều thế hệ.
Nếu chúng tôi dùng Hom công nghiệp, chúng tôi có thể giao hàng nhanh hơn, giá rẻ hơn và bán được nhiều hơn. Nhưng cái chúng tôi mất đi chính là Danh dự và Sự an tâm của khách hàng. Chúng tôi chọn giữ lối làm Hom 5 lớp truyền thống: Hom – Lót – Thí – Cầm – Thếp để đảm bảo mỗi bức tượng, mỗi bộ ban thờ khi rời xưởng phải là một kiệt tác bền bỉ theo thời gian.
Kết luận
Kỹ thuật Hom chính là ranh giới phân định giữa một “món đồ gỗ” và một “tác phẩm nghệ thuật tâm linh”. Khi đặt làm đồ thờ, quý khách đừng chỉ hỏi về chất liệu gỗ hay loại vàng, hãy hỏi xưởng mộc: “Các bác Hom bằng sơn ta hay bả Matit?”. Câu trả lời sẽ cho biết giá trị thực sự của bộ đồ thờ đó.
👉 Khám phá chi tiết: Để thấy rõ vị trí của bước Hom trong quy trình 10 bước hoàn thiện đồ thờ, mời quý vị xem tại đây: [Quy Trình Sơn Son Thếp Vàng 10 Bước Bí Truyền]
XƯỞNG ĐỒ THỜ SƠN ĐỒNG TRẦN HÙNG
-
Chuyên sâu đồ thờ hàng kỹ – Sơn ta truyền thống
-
Hotline/Zalo: 0986.16.16.23
-
Địa chỉ: Thôn Đồng, Sơn Đồng, Hoài Đức, Hà Nội.
